Avrupa Birliği'nde (AB) yenilenen Ortak Avrupa Sığınma Sistemi'nin 12 Haziran'da yürürlüğe girmesine günler kala Almanya'da Schengen içi sınır kontrollerinin geleceği yoğun siyasi tartışmalara yol açıyor.

İktidarın küçük ortağı Sosyal Demokrat Parti (SPD), yeni sistemle birlikte sınır kontrollerinin kademeli olarak kaldırılmasını isterken, büyük ortak Hristiyan Birlik Partileri (CDU/CSU) bunun için erken olduğunu savunuyor.

Konu özellikle Kuzey Ren-Vestfalya gibi sınır bölgelerinde ve Hollanda'daki sınır kentlerinde yerel yönetimlerin öncelik gündemi.

SPD İç Politika Sözcüsü Sebastian Fiedler, yeni Ortak Avrupa Sığınma Sistemi'nin devreye girmesiyle birlikte Schengen Bölgesi'nde iç sınır kontrollerinin de sona ermesi gerektiğini belirtti. Fiedler, 12 Haziran sonrasında kontrollerin adım adım geri çekilmesini ve bunun düzensiz geçişlerin zaten düşük olduğu sınır hatlarında başlaması gerektiğini savundu.

Alman basınına konuşan Fiedler, durumun diğer bölgelerde de sakinleşmesi halinde buralarda da kontrollerin tamamen kaldırılması gerektiğini belirtti.

CDU: Henüz erken

CDU İç Politika Sözcüsü Alexander Throm ise bu yaklaşımı "henüz zamanı gelmediği" gerekçesiyle geri çeviriyor.

Throm, Ortak Avrupa Sığınma Sistemi'nin etkilerinin hemen görülmeyeceğini, önce tüm üye ülkelerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin izlenmesi gerektiğini söyledi. Özellikle İtalya ve Yunanistan'ın yeni kurallara uyup uymamasının Almanya açısından belirleyici olacağını da sözlerine ekledi.

Hollanda ve Belçika ile sınırı bulunan Kuzey Ren-Vestfalya Eyaleti İçişleri Bakanı Herbert Reul da kontrollerin kaldırılmasına karşı çıkıyor. Uygulamanın düzensiz geçişleri azalttığını savunan Reul, dikkatli denetimin etkili olduğu görüşünde. Reul, fiziki sınır kapılarına dönüş istemediğini ancak kontrollerin "gerekli bir araç" olduğunu ifade etti.

Muhalefetten "sınırlar kaldırılsın" çağrısı

Muhalefetteki Yeşiller Partisi kontrollerin etkisiz ve maliyetli olduğunu savunuyor. Kuzey Ren Vestfalya Yeşiller İç Politika Sözcüsü Julia Höller, uygulamayı "göstermelik çözüm" diye nitelendirdi. Höller, uzun kuyrukların özellikle sınır bölgelerinde yaşayanları mağdur ettiğini belirterek, "Federal polis zaten aşırı yük altında. Bu kaynaklar daha etkili alanlarda kullanılmalı" dedi.

Hür Demokrat Partili (FDP) Werner Pfeil de kontrollerin ekonomik kayıplara, trafik yoğunluğuna ve kaçak geçişlerin yan yollara kaymasına neden olduğunu söyledi. Pfeil, uygulamanın "hedefi ıskaladığını" belirterek, "İç sınır denetimleri bir an önce geri çekilmeli" çağrısı yaptı.

AB Komisyonu denetimlerin iptalinde ısrarcı

AB Komisyonu ise Almanya'ya sınır kontrollerini kaldırma çağrısı yapıyor. Komisyon, mobil biyometrik sistemler, hedefli polis kontrolleri ve araç takip teknolojilerinin daha etkili olduğunu belirtti.

AB Göç Komiseri Magnus Brunner, sığınma başvurularının ciddi oranda düştüğünü söyleyerek şimdi kontrollerden kademeli çıkış için doğru zaman olduğunu ifade etti.

Almanya sınırına yakın Hollanda kentleri de sınır denetimlerinin bölgeleri için olumsuzluk oluşturduğuna dikkat çekiyor.

Sınır bölgesindeki Montferland, Zevenaar ve Emmerich belediye başkanları, Almanya'dan Hollanda'ya ulaşımı sağlayan A3 numaralı otobanda yapılan kontrollerin yüksek maliyet, yakıt tüketimi, lojistik aksaklıklar ve ölümlü kazalara yol açtığını belirterek uygulamanın sonlandırılmasını talep etti.

Almanya'dan alışveriş için Hollanda'ya gidenlerin sayısı da sınır kontroller nedeniyle azaldı. Bu durum Hollandalı esnafın tepkisine yol açıyor.

AB'nin yeni sığınma sistemi ne getiriyor?

12 Haziran'da yürürlüğe girecek yeni Ortak Avrupa Sığınma Sistemi (GEAS), mevcut Dublin düzenini sona erdirerek AB'nin sığınma politikasını köklü biçimde değiştiriyor.

Yeni sistem, AB dış sınırlarında hızlı tarama prosedürleri, güvenli ülkelerden gelen başvuruların hızla sonuçlandırılması ve başvuru sahiplerinin süreç boyunca sınırdaki kapalı merkezlerde tutulması gibi uygulamalar içeriyor.

Ayrıca üye ülkeler arasında zorunlu dayanışma mekanizması da getiriliyor. Buna göre ülkeler ya mülteci kabul edecek ya da mali katkı sağlayacak.

Yeni sistem ile Almanya'da sığınma sürecinde gözaltı uygulanabilecek.

İnsan hakları örgütleri ise reformun sığınmacı haklarını zayıflattığını savunuyor. Almanya merkezli Pro Asyl, yeni sistemin koruma arayanları cezalandırdığı ve temel hakları aşındırdığı uyarısında bulundu.

Schengen Anlaşması nedir?

Schengen Anlaşması, 1985'te beş Avrupa ülkesi tarafından imzalandı, 1995'te yürürlüğe girdi. Anlaşma, Avrupa içinde iç sınır kontrollerini kaldırarak serbest dolaşım sağlıyor. Pasaport kontrollerinin kaldırılması, buna karşılık AB dış sınırlarının güçlendirilmesi, ortak vize politikaları ve polis–yargı işbirliğini öngörüyor.

Anlaşma, üye devletlere yalnızca "kamu düzeni veya iç güvenliğe yönelik ciddi tehdit" durumlarında geçici olarak iç sınır kontrolleri başlatma hakkı tanıyor. Nitekim Almanya ve bazı AB ülkeleri, 2024–2026 döneminde artan düzensiz göç, insan kaçakçılığı, organize suç ve terör tehdidi gerekçeleriyle Schengen içi kontrolleri yeniden devreye aldı.

AB Komisyonu, bu uygulamaların geçici olması, tehdit ortadan kalktığında iptal edilmesi ve serbest dolaşım ilkesine zarar verilmemesi gerektiğini vurguluyor.

DW / TY,MUK