Zürafagiller ailesinden olan Okapi'nin anavatanı Kongo. Kongo'nun kuzey doğusunda bulunan doğal koruma alanında 1990'lı yıllarda 4 bin 400'den fazla Okapi yaşıyordu. Bu rakam on yıl sonra 2 bin 500'e geriledi. Günümüzde tam olarak kaç Okapi kaldığı ise bilinmiyor. Kongo'da yaşanan çatışmalar ve maden işletmeciliği Okapilerin yaşam alanının giderek daha da küçülmesine neden oluyor.

Uluslararası Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği'nin (IUCN) skalasına göre Okapi "tehlikede" olan türler arasında. Listedeki diğer kategoriler ise "ciddi tehlikede", "doğal ortamında tükenmiş" ve "tükenmiş". Bundan 200 yıl önce var olan ancak nesli tükenmiş türlerden biri Bali Kaplanı. Fotoğraftaki Sibirya Kaplanı da diğer tüm kaplan türleri gibi tehlike altında.

Kırmızı listede "ciddi tehlikede" kategorisi altında 200'den fazla kuş türü bulunuyor. Bunlardan biri Hindistan ve Asya’nın güneydoğunda yaşayan Asya ak sırtlı akbabası. IUCN uzmanlarına göre bu tür Çin ve Malezya'da tamamen tükenmiş durumda.

Yeryüzünde 40 ila 50 bin Asya fili kaldığı tahmin ediliyor. IUCN'in verdiği bilgilere göre son üç nesilde sayıları yarı yarıya azaldı. Asya filleri ağırlıklı olarak Bangladeş, Bhutan, Çin ve Endonezya'da yaşıyor.

Sadece Asya fili değil, Afrika filinin sayısı de yaşam alanının giderek küçülmesi ve fildişi tacirleri nedeniyle giderek azalıyor. Bir dönem durumda iyileşme kaydedilse de yeniden artan kaçak avcılık sorunu geçtiğimiz günlerde Botsvana'da yapılan Afrika Fil Zirvesi'nin de başlıca konusuydu.

Yunuslarla akraba olan musurgillerin yüz yüze olduğu en büyük tehdit ise yanlışlıkla balıkçıların ağlarına takılmaları. Bayağı musur tehlikedeki türlerden biri olmasa da, aynı türden gelen Kaliforniya liman yunusundan dünya üzerinde tahminlere göre sadece 500 - 600 adet kaldı.

Deri sırtlı deniz kaplumbağası bundan on yıl önce tükenme tehlikesiyle karşı karşıyaydı. Son güncellemenin arından tehlikedeki türler arasında yer aldı. Bu kaplumbağa iki metreyi aşan boyu ve yarım tonu geçen ağırlığıyla dünyanın en büyük kaplumbağası olma özelliğini taşıyor. Onu bekleyen en büyük tehlikeler ise balıkçılık ve avlanmanın yanı sıra denizlerde yaşanan kirlilik.

Kara kaşlı albatrosların sayısındaysa artış kaydedildi. IUCN Küresel Türler Direktörü Jane Smart birçok türün korunmasında olumlu gelişmeler kaydedildiğine dikkat çekiyor. Ancak hâlihazırda 21 binden fazla tür tehlike altında bulunuyor.

Dünya üzerinde bin ila 2 bin kadar dev panda, yaklaşık 220 kadar Sumatra gergedanı ve 80 ila 150 İber vaşağı kaldığı tahmin ediliyor. Birçok farklı ülkenin tuttuğu kayıtlara dayanan Kırmızı Liste 1963 yılından bu yana yayınlanıyor. © Deutsche Welle Türkçe

Amerikan siyah ayıları dünya genelinde tehdit altındaki 22 bin türden biri. Farklı Amerikan üniversitelerinden bilim insanları yaptıkları ortak araştırma sonucunda, geçen yüzyılda türlerin ölümünün insani aktivitelerin olmadığı döneme oranla 100 kat fazla olduğunu vurguluyor. Doğal Hayatı Koruma Vakfı, her geçen gün 70 türün daha yok olacağını tahmin ediyor.

Dünya Doğa ve Doğal Kaynakların Korunması Uluslararası Birliği, kurbağagillerin yüzde 41 ve memelilerin ise yüzde 26'sının yok olma tehdidiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Örneğin bu Titicaca dev kurbağa sadece Peru ve Bolivya'da And Dağları'nda yaşıyor. 1970'lerin başlarında göllerin zeminindeki bu kurbağaların sayısı milyonları buluyordu. Günümüzde ise göllerde neredeyse kayboldular.

Türlerin hızla yok olmasının nedenlerinin büyük kısmından insanlar sorumlu. Bunun yarı sıra küresel ısınma, çevre kirliliği ve ormanlardaki ağaçların kesilmesi de diğer faktörler. Araştırmaya göre son 40 yılda dakikada 2 bin ağaç kesildi.

Yapılan son araştırmada bilim insanları, sanayileşme öncesinde türlerin yokolma oranını, günümüzle karşılaştırdı. Nesli tükenmiş bu kuş Mauritius ada ülkesinde keşfedilmesinden 100 yıl önce, 1690'da tükenmişti. Uçma yeteneği olmayan bu kuşların yokolmasının nedeni, onları yiyen sıçanlar ve ev hayvanlarıydı.

Araştırmacılar omurgalı türlerin yokolmasıyla ilgili çalışmalarında fosilleri de analiz ettiler. Bulgular 4.5 milyar yıl önce yeryüzünde tam olarak nelerin olup bittiğini belirlemekten çok, kaba taslak bilgilere işaret ediyor. Çok eski zamanlarda her yüzyıl 10 bin omurgalı türden ikisi yok oluyordu. Örneğin bu resimdeki at.

Bazı türlerle ekolojik sistemin belirli fonksiyonları da kayboluyor, bitkilerin tozlaşması buna örnek. Araştırmacılara göre türlerin şimdiki yok olma hızı hesaba katılırsa, üç nesil sonraki insanlar biyo çeşitliliğin birçok avantajından vazgeçmek zorunda kalacak. Stanford Üniversitesi'nden araştırmacı Paul Ehrlich, 'Bindiğimiz dalı kesiyoruz' diyor.

Araştırmayı yazan ekibin başındaki Meksika Ulusal Otonom Üniversitesi'nden Gerardo Ceballos, 'Eğer önlem alınmazsa, türümüz çok daha erken bir dönemde yok olacak' tespitinde bulunuyor. Örneğin arılar yok olursa, bunun tahıl üretimi açısından açlık gibi çok önemli sonuçları olabilecek. Arıların ölmesi şimdiden dünya genelinde önemli bir sorun.

Araştırmayı hazırlayanlar acil bir çağrıda bulunuyor: İnsanlık tehdit altındaki türlerin korunması çabalarını hızlandırmalı ve artırmalı. Özellikle doğal yaşam bölgelerinin kaybolmasının, doğanın sömürülmesinin ve iklim değişiminin önüne geçilmeli. Eğer önlem alınmazsa gezegenin kendini toparlaması milyonlarca yıl sürebilecek.