Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kürt sorununun çözümüne dair önerilerini 53 sayfalık bir rapor halinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sundu. Raporda, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına uyulması, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve kayyum uygulamasına son verilmesi isteniyor.

Cumhurbaşkanına hakaret suçunun yürürlükten kaldırılması da CHP'nin önerileri arasında yer alıyor.

Raporun girişinde, "Kurulan birkaç cümlenin cumhurbaşkanına fiili saldırı sayılıp tutuklama nedeni haline getirilebildiği, siyasi nedenlerle aydınların, gazetecilerin, sivil toplum liderlerinin tutuklandığı, mülkiyet hakkının keyfi olarak sınırlandırılabildiği bu ülkede; hak, hukuk ve adalet tüm yurttaşların ortak talebidir" ifadeleri yer aldı.

Kürt sorununa dair CHP'nin önerileri neler?

Geçmişte yaşanan acı ve travmaları hatırlatan isimlerin meydan, cadde, park ve kışlalardan kaldırılması; adları değiştirilen köy ve ilçelerin eski isimlerinin kullanımına izin verilmesi; Dersim arşivlerinin kamuoyuna açılması, boşaltılan köylere dönüşlerin sağlanması ve mağdurlara yardım edilmesi, ayrıca bazı mayınlı arazilerin temizlenip tarımsal faaliyete açılması CHP'nin önerileri arasında yer aldı.

Parti, 21 Mart'ın "Nevroz Bayramı" olarak resmî tatil ilan edilmesini, eski Diyarbakır Cezaevi'nin müzeye dönüştürülmesini ve koruculuk sisteminin kaldırılmasını da teklif etti.

Raporda, komisyonun çalışmaları sırasıda Barış Anneleri temsilcilerinin Kürtçe konuşmalarına izin verilmemesi eleştirilirken, ana dilin öğrenilmesi ve kullanılması imkanlarının geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

CHP'nin demokratikleşme önerileri raporda

"CHP, belediyelerin yetkilerinin genişletildiği ve finansal imkânlarının çeşitlendirildiği bir yerel yönetim anlayışını hakim kılmayı hedeflemektedir" denilen raporda, hem yerel yönetimlere hem de belediyelere bağlı şirketlere kayyum atanması uygulamasına son verilmesi istendi.

Erişim engelleri, dezenformasyonla mücadele yasası gibi "gazetecilik faaliyetlerini kısıtlayıcı" düzenlemelerin iptali de istendi.

Raporda 19 Mart sürecinde tutuklanan başta Ekrem İmamoğlu olmak üzere tüm CHP'li siyasetçilerin serbest bırakılması gerektiği de kaydedildi.

Çözüm komisyonu şimdi ne yapacak?

TBMM çatısı altında kurulan çözüm komisyonu, bakanlardan sivil toplum kuruluşlarına, hukukçulardan terör mağdurlarına toplumun farklı kesimlerini dinledikten ve İmralı Adası'nda PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'ı ziyaret ettikten sonra rapor yazım sürecine geçti.

Bu kapsamda, resmi adıyla "Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu" olan yapıda temsil edilen partiler kendi önerilerini TBMM Başkanlığına iletiyorlar.

Milletvekillerinin verdiği bilgiye göre, gelecek günlerde komisyon üyeleri, her partinin ayrı ayrı hazırladığı raporların ortaklaştırılarak tek bir metne dönüştürülmesine çalışacak. Yılbaşından sonra da bu ortak tek metnin, hazırlanacak ilgili kanunlar için bir çerçeve olarak Meclise iletilmesi bekleniyor.

Komisyon üyesi MHP'li Feti Yıldız, bu süreçte "herkesin önerisinin rapora girmeyebileceğini" belirtmiş ve "Şerh koymak isteyen koyar" diye konuşmuştu.

Komisyonun normal çalışma süresi 31 Aralık itibarıyla sona eriyor.

DW,ANKA / MUK,BK