İran savaşının ve beraberinde getirdiği enerji krizinin son bulmasına yönelik umutlar, gözlerin bugün başlaması beklenen müzakerelere çevrilmesine neden oldu. ABD ve İran'dan temsilci heyetlerin Pakistan'ın başkenti İslamabad'da ikinci kez müzakarelere başlaması bekleniyor. 

Cuma akşamı İslamabad'a gelen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin ardından Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Başkan Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'ın Cumartesi Pakistan'a gideceğini duyurdu. 

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Pakistan'daki temaslarına başladı. İran devlet televizyonu Irib, Arakçi'nin, ABD ile görüşmelerde etkin bir isim olan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ile bir araya geldiğini bildirdi. 

Arakçi, İslamabad'a gitmeden önce sosyal medyadan yaptığı açıklamada "Kritik bir zamanda İslamabad, Maskat ve Moskova'yı kapsayan ziyaretler yapacağım. Ziyaretlerimin amacı, ortaklarımızla ikili konularda yakın koordinasyon sağlamak ve bölgesel gelişmeler hakkında istişarelerde bulunmaktır. Komşularımız önceliğimizdir" ifadelerini kullandı.

İran'ın resmi haber ajansı IRNA da Arakçi'nin Pakistan ziyaretinin şu aşamada ikili nitelik taşıdığını, ABD ile doğrudan ve hemen görüşmeler yapılması yerine Pakistanlı yetkililerle temaslara odaklanılacağını bildirdi. IRNA'ya göre Arakçi, İslamabad ziyaretinin ardından Moskova ve Maskat'a gidecek.

Vance hazır bekleyecek 

CNN televizyonu, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın görüşmelere katılmaması nedeniyle Pakistan'a gitmeyeceğini bildirdi. Kalibaf'ın Beyaz Saray'da İran heyetinin başı ve Vance'in muadili olarak görüldüğü belirtildi.

Diğer yandan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Vance'in Washington'ın bunun onun için zaman kaybı olmayacağı kanaatine varması halinde Pakistan'a gitmeye hazır beklediğini ifade etti. Başkan Donald Trump ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yanı sıra Vance'in de ABD'de kalarak, ABD heyetinden gelecek yeni bilgileri bekleyeceği kaydedildi. 

Fox News'e konuşan Leavitt, İranlıların Trump'ın çağrısının ardından kendileriyle temasa geçerek kişişel olarak görüşme talebinde bulunduğunu öne sürdü. Başkan Trump'ın "her zaman diplomasiye bir şans vermek istediğini" belirten Beyaz Saray Sözcüsü, bunun Trump'ın "her zaman ilk seçeneği olduğunu" vurguladı. 

İhtilaf konuları neler?

Mevcut çatışmadaki temel ihtilaf konuları, İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılması. ABD, İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair garanti talep ederken Tahran uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden vazgeçmek istemiyor. Batılı müttefikler özellikle yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum stokunu eleştiriyor. Bu miktar daha fazla işlenmesi halinde birden fazla nükleer silah yapımına yetecek düzeyde görülüyor.

Diğer yandan İran'ın ABD ve İsrail'in ortak saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ABD'nin deniz ablukası nedeniyle boğazdaki gemi trafiği neredeyse tamamen durmuş durumda. ABD, boğazdan herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın serbest geçiş talep ederken; Tahran, dünya petrol ve gaz ticaretinin büyük bir bölümünün geçtiği bu rota üzerindeki denetim hakkını savunuyor.

Tahran, ayrıca yurtdışında dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını talep ediyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Kıbrıs'ta düzenlenen iki günlük gayriresmi Avrupa Birliği liderler zirvesinde Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yönelik kapsamlı bir anlaşmaya varılması halinde İran'a yönelik mevcut yaptırımların kademeli olarak gevşetilmesini önermişti. 

Merz, zirve sonrasında "Eğer kapsamlı bir uzlaşma sağlanacaksa, biz de yaptırımları adım adım hafifletmeye hazırız" ifadelerini kullandı. 

İlk görüşmeler sonuçsuz kalmıştı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta hava saldırılarıyla başlattığı savaş sonrası ilk müzakere görüşmeleri ABD ile İran arasında 11-12 Nisan'da Pakistan'da düzenlenmişti.

Müzakerelerde herhangi bir sonuç alınamazken ABD, Hürmüz Boğazı'nı İran bağlantılı gemilerin geçişini engellemek için ablukaya aldığını açıklamıştı. Öte yandan İran, boğaza giriş çıkışları engellemeyi sürdürüyor.

Savaşta sağlanan iki haftalık ilk ateşkesin süresi Çarşamba sabahı sona erse de ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesi tek taraflı olarak uzattığını duyurmuştu.

DW,Reuters,AP,dpa,AFP/SÇ,TY,SÖ,JD