Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Pazartesi günü Mısır'ın tatil beldesi Şarm el-Şeyh'te düzenlenen zirveye katılan liderler arasındaydı. Zirvede, ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi tarafından Ortadoğu'da kalıcı ateşkes ve barış öngören deklarasyon imzalandı. Birkaç süren ziyaretinde bu imza törenine katılan Merz, Trump ile çektirilen fotoğrafta yer aldı.

Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) partili Başbakan Merz, ziyareti sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada ise Almanya'nın Gazze'nin geleceğinde üstleneceği rolü ana hatlarıyla anlattı. Ancak burada "muhtemel rolü" ifadesi daha doğru olur; zira Trump'ın 20 maddelik Gazze barış planının ayrıntıları hâlâ büyük ölçüde belirsiz.

Gazze Şeridi'ndeki son rehinelerin serbest bırakılmasından önce Merz, öngörülen Uluslararası İstikrar Gücü kapsamında Alman askerlerinin görevlendirilmesinin planlanmadığını açıkça belirtmişti. Alman askerlerinin İsrailli askerlerle karşı karşıya gelme ihtimali, teorik dahi olsa birçok Alman siyasetçi için "ürkütücü bir düşünce" olarak değerlendiriliyor.

Merz öncelikli hedefinin insani yardım olduğunu ifade etti. "Almanya, üzerine düşen katkıyı yapacaktır. Öncelikle insani bir sorumluluğumuz var. Gazze'de hâlâ yaşayan insanların tıbbi yardıma erişebilmesi için önümüzdeki günlerde ve haftalarda elimizden geleni yapacağız" diyen Almanya Başbakanı, Gazze halkının şu anda en çok "barınma, temiz su ve sağlık hizmetlerine" ihtiyaç duyduğunu da sözlerine ekledi.

Dondurulmuş fonlar yeniden harekete geçiriliyor

ABD Başkanı Trump'ın planının ilk bölümlerinin şekillenmeye başladığı sinyalleri geldikten sonra, Berlin'de hükümetin ne tür bir katkı sunacağına ilişkin yoğun bir tartışma başladı. Merz, hafta sonunda acil insani yardım için 29 milyon euro ek fon sözü verdi. Ancak bu miktar, mevcut ihtiyaçlar karşısında oldukça sınırlı görünüyor.

Almanya Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Yardımı Bakanı Reem Alabali-Radovan ise Gazze'nin yeniden inşası için Almanya'nın "üç haneli milyon euro" tutarında destek sağlamaya hazır olduğunu açıkladı. Sosyal Demokrat Partili (SPD) Bakan, Pazar akşamı yaptığı açıklamada "Bunun için gerekli fonlar mevcut. Hamas'ın, 7 Ekim 2023'te İsrail'e saldırmasının ardından birçok program dondurulmuştu" dedi.

Alabali-Radovan dün yaptığı açıklamada ise Almanya'nın Gazze'ye acil yardım için en az 200 milyon euro vermeyi planlandığını belirtti. Ayrıca, ilk aşamada Almanya, yaklaşık 350 kişi için 50 geçici barınma birimi göndermeyi planlıyor.

Kahire'de bağış konferansı gündemde

Almanya ile Mısır'ın, önümüzdeki haftalarda Gazze için Kahire'de bir bağış konferansı düzenlemesi de bekleniyor. Bu plan, rehinelerin serbest bırakılmasından önce yapılmıştı. Ancak son gelişmelerle birlikte daha da önem kazandı.

Mısır hükümeti haftalar önce, büyük ölçüde harabeye dönmüş olan Gazze Şeridi'nin yeniden inşası için ilk aşamada 53 milyar dolarlık bir yardım fonu oluşturulacağını açıklamıştı. Finansmanın, Arap ve Avrupa ülkelerinden sağlanması öngörülüyor. ABD'nin bu fona katkıda bulunmayacağı ise Trump tarafından İsrail ziyareti sırasında açıkça dile getirilmişti.

İsrail'e silah sevkiyatı tartışması

Başta Hamas'ın silahsızlandırılması olmak üzere, Trump'ın planının geri kalan bölümleri hâlâ belirsizliğini korurken Almanya'daki Hristiyan Birlik (CDU/CSU) ile SPD'nin oluşturduğu koalisyon hükümeti içinde de tartışmalar sürüyor.

Hükümetin küçük ortağı Hristiyan Sosyal Birlik'in (CSU) Federal Meclis Grubu Başkanı Alexander Hoffmann, son rehinelerin serbest bırakılmasının ardından Başbakan Merz'e İsrail'e yönelik tüm yaptırım, kısıtlama ve seyahat uyarılarının derhal kaldırılması çağrısı yaptı. CSU lideri Markus Söder de İsrail'e yeniden silah gönderilmesini talep etti.

Merz hükümeti, 8 Ağustos'ta aldığı kararla Gazze'de kullanılabilecek askerî teçhizatın İsrail'e ihracatını geçici olarak durdurmuştu. Bu kararın nedeni, İsrail ordusunun Gazze'deki sivil halka yönelik sert operasyonlarıydı.

CDU Milletvekili Steffen Bilger de "Barış süreci ilerlemeye devam ederse, silah ihracatının yeniden değerlendirilmesi mümkün olabilir" açıklamasını yaptı.

Ancak Berlin'deki siyasi çevrelerden gelen bilgilere göre Merz, durum netleşene kadar İsrail'e silah ihracatında yasağın sürmesini istiyor. Bu konuda koalisyon ortağı Sosyal Demokrat Parti de Merz'e destek veriyor.

"Gazze'de hızlı ve net çerçeveler oluşturulmalı"

Başbakan Merz, öncelikli olarak rehinelerin serbest bırakılması ve ateşkes sonrası oluşan olumlu ivmenin korunmasını istiyor.

Salı günü Brandenburg eyaletinin başkenti Potsdam'daki bir ziyarette konuşan Merz, Gazze Şeridi üzerindeki uluslararası denetim gibi hâlâ belirsiz olan konularda hızlı adımlar atılması gerektiğini kaydetti: "Altı ay sonra aynı masada oturup 'Nerede hata yaptık?' sorusunu sormak istemiyorum. Bu olmamalı."

Merz, bu sözleriyle birçok uluslararası gözlemcinin temel endişesine de tercüman oldu: Ya Hamas'ın silahsızlandırılması başarısız olursa?