ABD ile İsrail'in İran'a, İran'ın da başta İsrail olmak üzere, Körfez ülkelerindeki bazı hedeflere yönelik saldırıları devam ederken, bir yandan da savaşı sona erdirmeye yönelik yoğun diplomatik çabalar sürüyor.

Bu çabaların merkezindeki ülkelerden Pakistan tarafından hazırlanan, ilk etapta bir ateşkes ve ardından kapsamlı bir anlaşmayı içeren planın İran ve ABD yetkililerine ulaştırıldığı ve söz konusu yetkililerin bu planı değerlendirdikleri bildirildi.

Müzakerelere yakın bir kaynağın Reuters haber ajansına aktardığı bilgilere göre Pakistan'ın hazırladığı planın Pazartesi günü yürürlüğe girmesi ve bununla birlikte Hürmüz Boğazı'nın açılması ihtimal dahilinde. 

İranlı bir yetkili, planın ellerine geçtiğini doğruladı.  Ancak Reuters haber ajansına konuşan kaynak, Tahran'ın geçici bir ateşkese hazır olmadığını ve bunun için Hürmüz Boğazı'nı da açmayacağını dile getirdi. Ülkesinin baskı altına alınmayacağını ve ültimatom kabul etmeyeceğini vurgulayan kaynak, ABD'nin kalıcı bir ateşkese hazır göründüğüne dair bir belirti olmadığını ifade etti.

Gece boyunca yoğun görüşme trafiği

Taraflar arasında şu an tek arabulucu ülke olan Pakistan'ın genelkurmay başkanı Asim Munir'in Pazar gününü Pazartesiye bağlayan gece boyunca ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile temas halinde olduğu bildiriliyor.

Görüşmelere yakın kaynaklardan biri, Pakistan'ın hazırladığı planın bugün yürürlüğe girebilmesi için, tarafların "tüm noktalar bugün üzerinde anlaşması" ve iyi niyet beyanlarını e-posta yoluyla iletmeleri gerektiğini dile getirdi.

Söz konusu plan, acil bir ateşkesin yürürlüğe girmesini ve Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılmasını öngörüyor. Bunun ardından daha kapsamlı bir düzenleme için tarafların 15-20 gün süre boyunca müzakere masasında olmaları planlanıyor. Geçici olarak "İslamabad Anlaşması" olarak adlandırılan olası uzlaşma ile ilgili yüz yüze görüşmelerin de, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılması tasarlanıyor.

Axios haber portalı Pazar günü ABD'li, İsrailli ve bölgesel kaynaklara dayanarak, ABD, İran ve bölgesel arabulucuların iki aşamalı bir anlaşmanın parçası olarak 45 günlük bir ateşkes üzerinde görüştüklerini aktarmıştı.

ABD'den buna dair henüz bir açıklama yapılmazken, Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahir Hüseyin Andrabi herhangi bir yorum yapmadı.

Nükleer silah ve yaptırımlar masada

Reuters'e bilgi aktaran kaynağa göre nihai anlaşma, İran'ın nükleer silah üretme çabası içinde olmama taahhüdünü içerecek. Karşılığında yaptırımlar gevşetilecek ve dondurulmuş varlıklar serbest bırakılacak. İranlı yetkililer daha önce Reuters'e, Tahran yönetiminin kalıcı bir ateşkes istediğini, ancak bunun ABD ve İsrail tarafından yeniden saldırıya uğramayacaklarına dair garantiler içermesi gerektiğini ifade etmişti.

Son diplomatik çabalar, düşmanlıkların tırmandığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, dünyanın en önemli petrol nakliye rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki seyrin kesintiye uğraması endişesini artırdı. Çatışma, enerji piyasalarındaki dalgalanmaları artırmış durumda. Küresel ticaretin tüm aktörleri gelişmeleri yakından takip ediyor.

Trump'tan tehditler

ABD Başkanı Donald Trump son günlerde çatışmaların süratle sona ermesi için kamuoyu önünde İran'a baskı yapmış ve kısa sürede ateşkes sağlanmazsa bunun ağır sonuçları olacağı konusunda Tahran'ı uyarmıştı. Trump Pazar günü yaptığı son açıklamasında, Salı gününe dek uzattığı ültimatoma İran yönetiminin uymaması halinde, bu ülkedeki elektrik santrali ve köprülerin hedef alınacağını dile getirmiş ve Hürmüz Boğazı'nın açılmaması durumunda İran'ın "cehennemi yaşayacağını" ifade etmişti.

Reuters / ET,JD