ABD'nin İran'a yönelik olası bir kara harekâtında Irak'taki İranlı Kürt gruplardan yararlanmak üzere görüşmeler gerçekleştirdiği haberlerinin ardından İran'ın Irak'ta konuşlu Kürt güçlere yönelik saldırıları hız kazandı.

Başta merkez Erbil olmak üzere Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) kontrolündeki bölgelere İran'ın füze saldırıları Perşembe günü de sürdü. IKBY verilerine göre bölgeye atılan İran İHA ve füzelerinin sayısı 100'ü geçti.

ABD'li Fox News haber kanalı, Perşembe günü ismini açıklamadığı ABD'li hükümet yetkilisine dayandırdığı haberde, "Irak'ta konuşlu binlerce Kürt'ün İran'a kara harekâtı başlattığını" duyururken AP haber ajansına konuşan bir PAK yetkilisi, bazı güçlerinin İran sınırı yakınına, Süleymaniye vilayetinin doğusuna konuşlandığını ve beklemede olduğunu açıkladı. Erbil merkezli Rudaw'a konuşan Kürt grupların temsilcileri ise İran'a harekât başlattıkları yönündeki haberleri yalanladı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Perşembe günü "Ayrılıkçı gruplar bir rüzgâr esti sanıp harekete geçmeye kalkışmamalı. Onlara karşı hiçbir şekilde müsamaha göstermeyeceğiz" açıklamasını yaptı.

İranlı Kürt gruplardan "öz yönetim" hedefli koalisyon

Irak'ın kuzeyinde sürgündeki İranlı Kürt gruplar geçen hafta "İran Kürdistanı Siyasî Güçler İttifakı" adı altında bir oluşuma gitmişti. Başlangıçta İran Kürdistan Demokrat Partisi (PDKI), PKK bağlantılı Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Kürdistan Emekçileri Komala Örgütü ve İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Xebat) olmak üzere beş Kürt gruptan oluşan koalisyona son olarak Çarşamba günü İran Kürdistanı Komala Partisi de eklendi.

Oluşumun hedefi, İran İslam Cumhuriyeti rejimine karşı güç birliğine gitmek ve Kürtler için bir öz yönetim oluşturmak.

Türkiye'den "etnik bölücülük" uyarısı

Irak'ta konuşlu İranlı silahlı Kürt gruplardaki hareketlilik Türkiye tarafından da yakından takip ediliyor. İran'da etnik bölünme amaçlı bir iç savaş olasılığının yarattığı rahatsızlık, Milli Savunma Bakanlığının (MSB) Perşembe günü yaptığı açıklamaya da yansıdı.

MSB açıklamasında "Türkiye, komşu ülkelerin bölünmesinden değil; toprak bütünlüklerinin korunmasından yanadır. Bu çerçevede, terör örgütü PJAK gibi etnik bölücülüğü körükleyen yapıların faaliyetleri sadece İran’ın güvenliğini değil, aynı zamanda bölgenin genel huzur ve istikrarını da olumsuz etkilemektedir. Terör örgütü PJAK’ın İran’da yürüttüğü faaliyetleri ve bölgedeki gelişmeleri devletimizin ilgili kurumları ile koordineli olarak yakından takip etmekteyiz" ifadelerine yer verildi.

Amerikan CNN kanalı Salı günü, Amerikan Merkezî Haber Alma Teşkilatı CIA'in, bir ayaklanma çıkartma amacıyla İranlı Kürt grupları silahlandırmaya çalıştığını bildirmişti. Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt haber için "tamamen yanlış" dese de ABD Başkanı Donald Trump'ın Irak'taki Kürt liderlerle görüşmeler yürüttüğünü doğruladı.

İsrail ve ABD'nin kara gücü ihtiyacı

Peki ABD'nin İran ile ilgili planlarında Kürtlerin rolü ne? ABD merkezli Dış Politika Araştırmaları Enstitüsü'nün Ulusal Güvenlik Programından Muhammed Salih, İranlı Kürt savaşçıların, İran muhalif hareketi içindeki en iyi organize olmuş kesim olduğuna dikkat çekerek bu açıdan ABD için cazip olduklarını belirtiyor.

AFP ajansına konuşan Salih, "İran'da görünen gidişat şu: ABD ve İsrail, kendi askerlerini göndermeye istekli olmadıkları için, sahada fiilen bir savaşçı güç bulundurmaya gerçekten ihtiyaçları var gibi görünüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Afganistan örneği

ABD ordusu eski istihbarat subaylarından Stefano Ritondale de İranlı Kürt savaşçıların 2001'de Afganistan'daki azınlıkların hâkim olduğu Kuzey İttifakı'nın oynadığı role benzer bir işlev görerek ABD özel kuvvetlerinin operasyon yürütebileceği bir alan oluşturabileceğini belirtiyor.

Başarılı bir Kürt taarruzunun ayrıca, İslam Cumhuriyeti'ni alt edecek ölçüde "memnuniyetsizliğin yayılmasını" sağlayabileceğini kaydeden Ritondale, "ABD yönetiminin düşünce sürecinde ilginç olan şey, Kürtleri otoriteyi gerçekten zorlayacak silahlı bir muhalefet olarak kullanmak ve ardından insanların yeniden sokaklara çıkıp protesto etmesine yol açacak bir zincirleme etki yaratmak" diyor.

"Federalizm" talebi ve Pehlevi'nin "kırmızı çizgi" çıkışı

Kürtler, çeşitli etnik grupların yaşadığı İran'da nüfusun yaklaşık yüzde 9'unu oluşturuyor. Ancak pek çok uzman, İran'da etnik bir strateji izlemenin çok ciddi riskler barındırdığı görüşünü dile getiriyor ve Kürtlerle ittifaka gitmenin, devrik Şah'ın oğlu Rıza Pehlevi ile sorunlar yaşanmasına da yol açabileceğine işaret ediyor.

ABD'de sürgünde yaşayan Rıza Pehlevi, İranlı silahlı Kürt grupların rejimi devirme ve özyönetim hedefiyle koalisyona gitmesini kınamış, Kürt grupları "ulusal birliği tehdit etmekle" suçlayarak "İran'ın toprak bütünlüğü kesin kırmızı çizgidir" tepkisini göstermişti.

Koalisyona dahil olan İran Kürdistan Demokrat Partisinin ABD temsilcisi Araş Salih, federal yapıda bir İran istediklerini belirterek "Biz kendimizi, İran’ın toprak bütünlüğünü korumak isteyen bir güç olarak görüyoruz. Ancak bu toprak bütünlüğünü mümkün olduğunca güçlü tutmanın en iyi yolunun, tüm İranlıların bu ülkenin bir parçası olduklarını hissedecekleri bazı mekanizmalar geliştirmek olduğuna inanıyoruz” açıklaması yapmıştı.

DW,AP,dpa,AFP/BK,JD