Bir hafta önce taraflar barışa giden süreçte Ortadoğu Yol Haritası’na bağlı kalacaklarını söylemişlerdi. Bunun ilk aşaması İsrail’in yerleşim birimlerinin inşasını durdurması ve mevcut olanlarını yıkmasını öngörüyor. Filistinliler, Olmert yönetiminin kararlılığını ortaya koyması yönünde adımlar atılmasını bekliyor. Yerleşim birimleriyle ilgili taahhütlerin sözde kalmaması ve gereğinin yerine getirilmesi de bu beklentilerin başında geliyor.

Ancak İsrail uluslar arası kamuoyunu şaşırtan bir çıkışla doğu Kudüs’de 300’ü aşkın yeni evin inşa edileceğini duyurdu. İsrail, 1967 savaşında doğu Kudüs’ü Ürdün’den ilhak etti ve şehrin dış sınırlarını genişletti. Filistinliler bu bölgeyi kurulacak yeni devletin başkenti yapmak istiyor. İsrail’in de aynı amacı gütmesi bu konunun barış müzakerelerinin en çetin sorununa dönüştürüyor.

Olmert umut verdi

İsrail son 40 yılda doğu Kudüs’de bir dizi yeni yerleşim birimi inşa etti ve Yahudi yerleşimcilerin sayısını 18 bine yükseltti. Bununla yetinmeyen İsrail Filistinlilerin kendi evlerini inşa etmesini engelledi, hatta bunu yapmaya kalkışanların evlerini yıktı.

Bu nedenle Ehud Olmert’in Annapolis’de doğu Kudüs’ün belli bölgelerinden çekilmeye hazır olduklarını söylemesi umut yaratmıştı. Ancak aradan bir hafta geçti ve İsrail bu sefer de yerleşim birimleri inşasının durdurulması kararının sadece Batı Şeria’yı kapsadığını ifade ediyor.

Filistin, barış görüşmelerine öncülük eden ve arabuluculuk misyonunu üstlenen Amerika’dan İsrail’in bu yeni girişimini engellemesini istiyor. Bu nedenle Filistin liderliği Amerikan Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’a mektup yazarak soruna müdahale etmesini istedi.

Uluslararası hukuk yasaklıyor

İsrail’in yerleşim birimleri uluslar arası hukuk uyarınca tamamıyla yasadışı. Ve yol haritası bunların yıkılmasını öngörüyor. Ancak “Peace Now” adlı İsrailli barış örgütü sadece yüzde üçünün yıkıldığını açıkladı. Örgütün hesaplamalarına göre son 10 yılda yıkılması zorunlu 3500 yerleşim biriminden sadece 100’ü yıkıldı. İsrailli barış örgütü yasadışı yerleşimciler arasında ordu mensupları, devlet görevlileri hatta yerleşim birimlerini yıkmaktan sorumlu yetkililer bulunduğuna dikkat çekti.

İsrail’in bu adımı, Annapolis’de varılan mutabakatları gölgeliyor. Bu gelişmeler Amerikan Başkanı Bush’un İsrail ve Filistinli liderlerle Ocak ayında bir araya geleceği Ortadoğu ziyaretinin bir hayli sıkıntılı geçeceğine işaret ediyor. Görev süresi sona ermeden İsrail-Filistin barışını sağlamayı hedefleyen Bush, kendi inisyatifinin sonuçsuz kalmaması için bir hayli çaba göstermek zorunda kalacak.