AB üyesi Kıbrıs ve Yunanistan ile İsrail arasında dün Kudüs'te düzenlenen üçlü zirveden Türkiye'ye sert mesajlar çıktı.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Mitsotakis ve AB üyesi Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, üç ülke arasında ortaklığın en üst düzeyde devam edeceği ve güvenlik alanında iş birliğinin daha da derinleştirileceği mesajı verdi.

İsrail Başbakanı Netanyahu, Türkiye'ye gönderme yaparak üçlünün "hiç kimseyle ihtilaf aramadığını, bölgede istikrarı hedeflediğini" söyledi. Üç ülkenin kendi devletlerini ve uluslararası hukuk çerçevesindeki deniz yetki alanlarını koruyacaklarını vurgulayan Netanyahu, "Kararlılığımızın test edilmeyeceğini umuyoruz" dedi.

İsrail Başbakanı daha önce Kıbrıs ve Yunanistan ile savunma iş birliği konusunda yaptığı bir açıklamada "gerçek tehditlerle" karşı karşıya olduklarını belirtmişti. Netanyahu zirve sonrasında yaptığı açıklamada da Türkiye'yi ima ederek "İmparatorluklarını topraklarımız üzerinde yeniden inşa edebilecekleri fantezisi kuranlar bunu unutsunlar. Kendimizi savunmaya kararlı ve muktediriz ve aramızdaki iş birliği bu kabiliyeti daha da güçlendirmektedir" ifadesini kullandı.

Ortak basın toplantısı sonrasında Reuters haber ajansına konuşan İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen de, "bölgesel istikrarı altüst etmek için çalışan ülkelerin bulunduğunu", üçlü zirvenin bu nedenle önemli olduğunu belirtti, ancak hangi ülke ya da ülkeleri kastettiğini söylemedi.

Netanyahu-Trump görüşmesi öncesine denk geldi

Yunanistan Başbakanı Mitsotakis de ortaklığın hem üç ülkenin hem de geniş Doğu Akdeniz bölgesinin güvenlik ve istikrarı için önemine vurgu yaparak bölgenin artan sınama ve fırsatlar içeren yeni bir jeopolitik döneme girdiğini kaydetti.

Yunan Kathimerini gazetesi, üçlü zirveyi Doğu Akdeniz'de artan rekabet döneminde Türkiye'ye karşı bir birlik mesajı olarak değerlendirirken Türkiye'nin, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun 29 Aralık'ta ABD Başkanı Donald Trump ile planlanan görüşmesinde de gündemde olacağını, üçlü zirvede Trump görüşmesine hazırlık niteliğinde istişarelerde bulunulduğunu yazdı. Gazete, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail'in ABD'yi de aralarına alacak bir 3+1 formatına vurgu yaptığını, Ankara'nın buna karşı olduğunu belirtti.

Savunma ve güvenlik alanında iş birliği artıyor

Üç ülke arasında savunma iş birliği hamleleri, Türkiye'nin bölgedeki nüfuzuna yanıt olarak değerlendiriliyor. Ortak basın toplantısında da "bölgede istikrar" vurgusu yapılarak savunma ve güvenlik alanında iş birliğinin güçlendirileceği mesajı verildi.

Alman haber ajansı dpa'ya konuşan Kıbrıslı hükümet çevreleri, İsrail ile savunma iş birliğini derinleştirmenin planlandığını belirtti. Üç ülke Akdeniz'de düzenli olarak ortak tatbikatlar düzenliyor. Güney Kıbrıs, Eylül ayında İsrail'den satın aldığı Barak hava savunma sistemlerini Ada'ya yerleştirmişti.

Medyaya yansıyan haberlere göre üç ülke ayrıca toplam 2 bin 500 askerlik bir ortak acil tepki gücü oluşturmayı değerlendiriyor. Ortak güçte Yunanistan ve İsrail'den biner, Güney Kıbrıs'tan 500 askerin yer almasının planlandığı belirtiliyor.

Enerji iş birliği ve Hindistan koridoru

Üç lider, zirve sonrasında düzenlenen ortak basın toplantısında Avrupa'ya ulaşacak enerji ve ulaşım hatları konusunda da iş birliğini artırma mesajı verdi. Ortak açıklamada, üç ülkenin elektrik şebekelerini deniz altından döşenecek kablolar yoluyla Avrupa ve Arap Yarımadası ile bağlayacak Büyük Deniz Bağlantısı (GSI) projesinin geliştirilmesi için iş birliğinin devam edeceği kaydedildi.

Yunanistan Başbakanı Mitsotakis, bağlantı projelerinin üç ülke için kilit önceliğe sahip olduğuna vurgu yaparak ülkesinin sıvı doğal gaz nakliyatında geçit rolü oynadığını, "güneydoğu Avrupa'da yeni bir enerji merkezi" haline geldiğini söyledi.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da, Hindistan'ı deniz ve demiryolları ile Ortadoğu üzerinden Avrupa'ya bağlayacak Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) girişimini geliştirmek istediklerini söyledi.

Güney Kıbrıs lideri Nikos Hristodulidis de projeyi "Avrupa'yı Ortadoğu ve ötesine bağlayacak güneydoğu geçidi" olarak nitelendirdi.

Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne karşı bir alternatif olarak görülen dev altyapı projesi, mevcut haliyle Türkiye'yi içermiyor. IMEC projesi mutabakat zaptı, 2023'te Hindistan'da düzenlenen G20 zirvesi sırasında ABD, Hindistan, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İtalya, Fransa, Almanya ve AB tarafından imzalanmış, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan "Türkiyesiz bir koridor olmaz" diyerek tepki göstermişti.

DW,AP,rtr/BK,JD