Şiddetin engellenemediği, siyasi anlaşmazlıkların devam ettiği Irak’ta bundan sonra ne yapılabilir? Amerikan yönetimi, askeri şiddet yöntemini denedi, ardından Iraklılara sorumluluk verdi. ABD Başkanı George Bush, bu da sonuç vermeyince, birçok Amerikalının öfkelenmesine rağmen, bölgeye daha fazla asker gönderdi. Her şey denendi, ancak Irak’ta korkunç cinayetlere ve şiddete engel olunamadı. Ve Washington’ın gündeminde şimdi, şimdilik resmi olmasa da liberal bir düşünce kuruluşunun önerdiği ve aslında uzun zamandır tartışılan yeni bir plan var. Amaç, Irak’ı ‘yumuşak bir şekilde bölmek’.

Dış politika konusunda önde gelen liberal düşünçe kuruluşlarından ABD’deki Brookings Enstitüsü’nün stratejisti Michael O’Hanlon, Bush yönetiminin yaptığı hataları sert bir dille eleştirirken, Washington’a Irak için yeni öneriler sundu.

Kürt, Şii ve Sünni

Michael O’Hanlon önerisini kısaca şöyle dile getiriyor: “Kürdistan, Şiistan, Sünnistan.“ Kastedilen Irak’ın etnik ve dini olarak bölünmesi. Michael O’Hanlon, ABD’nin daha fazla askerle Irak’ta şiddeti sona erdirecebileceğini düşünmüyor.

Amerikalı uzman, etnik ve dini grupların birbirleriyle çatıştığını ve bu nedenle Irak’ın üç ayrı özerk bölgeye ayrılmasının, şiddeti durdurmaya yardımcı olacağı kanısında: “Irak’ta şunlar yaşanıyor: Her ay 100 bin kadar insan, şiddet yüzünden evini terk ediyor. Ülkede zaten bir etnik bölünme var ve Bosna’da yaşadığımız şey her geçen gün yaklaşıyor. Ölüm komandoları ve milisleri ortadan kaldırmak yerine, bu sürece nasıl organize edebileceğimizi konuşmamız gerekli.”

Bosna örneği

Michael O’Hanlon ve birlikte çalıştığı uzmanlar, Bosna’yı örnek alıyor. O’Hanlon, uluslararası toplum, Bosna’da askeri koruma altında dini ve etnik bölünme için harekete geçtiğinde, şiddet olaylarının azaldığını dile getiriyor ve bunun Irak’ta da olması gerektiğini söylüyor. Önce kontrol altında bir göçün sağlanarak yeni bir başlangıç için yardım edilmesi, ardından da merkezi yönetim zayıflatılması ve devamında da ayrı polis ve ordusu olan bölgesel yönetimler oluşturulması.

Amerikalı stratejist Michael O’Hanlon, bu plan konusunda Iraklıların karar vermesi gerektiğini, ABD’nin bunu zorla kabul ettiremeyeceğini ifade ediyor.

Sünniler sorun

Ancak diğer yandan Irak’ta azınlıkta olan Sünniler, bölünmeden ekonomik açıdan karlı çıkmayabilir. O’Hanlon’ın bu konudaki görüşü ise şöyle: “Sünniler, petrol gelirlerinin dürüst bir şekilde paylaştırılacağına inanmadığı sürece, petrol için savaştıkları sürece, örneğin Kerkük’te, Irak’ın merkezileşmesi için mücadele edecekler. Bu nedenle Sünniler adil bir paylaşım olacağına dair ikna edilirse, yumuşak bir bölünme başarıya ulaşabilir.”

Amerikalı stratejist Michail O’Hanlon, bu konuda Irak yönetimi ve Beyaz Saray’la da konuştuğunu söylüyor. Beyaz Saray’ın bu önerisini dinlediğini belirten Michael O’Hanlon, ancak Washington’ın şimdilik güçlü bir Irak devleti konusundaki resmi planında ısrarlı olduğunu ifade ediyor. Ancak resmi olmayan manzara ise ABD’de her gün daha az politikacı bu görüşe inanıyor.