Amerikan Senatosu, Irak’ın etnik ve dinsel temelde üç ayrı bölgeye ayrılmasını ve gevşek bir federal sistemin benimsenmesini kabul etti. Bush yönetimi için bağlayıcı olmayan tasarıya, 75 senatör destek verirken, yalnızca 23 Senatör karşı çıktı.

Tasarı Irak’ın Kürt, Şii ve Sünni Araplar arasında üç bölgeye bölünmesini öngörüyor. Petrol kaynaklarından elde edilen gelirlerin yine merkezi hükümete aktarılması istenirken, sınır güvenliği yine Bağdat’a bırakılıyor. Bush yönetimi ise bu planı şimdilik reddediyor.

Amerika Birleşik Devletleri Kongresi ve Iraklıların ortak bir hedefi var. O da Amerikan birliklerinin, bir iç savaşa neden olmadan Irak’tan ayrılmaları. Peki bu nasıl başarılabilir? Amerikan Senatosu’nun önerdiği gibi federal bir Irak gerçekten de çözüm olabilir mi?

”Üç eyalet olmamalı”

Middle East gazetesi editörlerinden ve Daily Mail yazarı Adel Derviş bu soruya şu yanıtı veriyor: “Federalizm konusu, Iraklıların 1992 yılında Selehaddin’de yaptıkları konferanstan bu yana üzerinde durdukları ve mutabık oldukları bir konu. Ancak federal Irak’ın, Osmanlı’da olduğu gibi üç eyaletten oluşması doğru olmaz. Zira o zaman etnik bir bölünme göze alınmış olacaktır. Ben daha önce Irak’ın yedi eyalete bölünmesini önermiştim.Böylelikle etnik grupları esas alan bir bölünmeden de kaçınılmış olunur.”

Neredeyse her konuda farklı görüşlere sahip olan Iraklı politikacılar

bu kez, farklı grupların nüfus oranları ışığında coğrafi sınırlar üzerinde anlaşacak gibi gözüküyor. Formül kağıt üzerinde oldukça basit görünüyor. Kuzey Irak’ta Kürtler, güneyde Şii bölgesi ve batıda bir Sünni bölge. Ancak meçhul olan Irak’ın kalbini oluşturan Bağdat bölgesinin geleceği.

Farklı gruplardan 5 milyon insanın yaşadığı Bağdat’ın kaderi belirsiz. Iraklı siyasetçi Abir Sahlani de bu konuda zorluklara dikkat çekiyor: “Federal bir Irak konusunda siyasi gruplar arasında genel bir mutabakat var. Şu ana kadar buna karşı olduğunu açıklayan tek bir siyasi grup yok. Federalizm bir realite. Ancak sorun bu siyasal sistemin nasıl uygulanacağı.”

“Suudiler karşı çıkabilir”

Ancak federal sistem konusunda karar sadece Irak’ta alınmayacak gibi görünüyor. Zira komşu ülkelerin ve bölgedeki güçlerin Irak’ta yaşamsal önem taşıyan çıkarları var. Bu ülkeler Irak konusunda güçlü rol oynuyor ve politikaları etkileyebiliyor. Washington’un, İngiltere’nin 20’inci yüzyılın başlarında yaptığı gibi ortaya yeni bir harita koyması durumunda, komşu ülkeler ve bölgesel güçler bunu kabullenir mi?

Ortadoğu uzmanı gazeteci Stefan Buchen bu soruyu şöyle yanıtlıyor: “Türkiye’ye bakacak olursak, Irak’ın kuzeyinde Kürdistan adında bir ülkenin inşaasından endişe ettiğini görebiliyoruz. Bunun Türkiye’deki Kürtlerle de bağ oluşturmasından kaygı duyuyor. Suudi Arabistan ise Şiiler ve Kürtler karşısında Sünni Arapların anlam ve güç yitirneceğinden endişeleniyor. Bu yüzden, Suudi Arabistan’ın bu türden bir plana direneceğini düşünüyorum.”

Irak’ta istikrarın nasıl sağlanacağı ve ülkenin siyasi geleceğinin ne olacağı konusundaki tartışmaların bir süre daha devam edeceği görülüyor. Bu süreçte etkili olan Iraklı siyasetçiler komşu ülkeler ve Amerikan Kongresi gibi bir çok dinamik var. Ancak nihayetinde, son sözü Bush yönetimi söyleyecek. Bush yönetimi de zaten bu aşamada Senato’nun planını reddetti.