Irak'ta başkent Bağdat'ın kuzeyinde Samarra kentindeki kutsal Askeriye Altın Kubbe Türbesi’nin geçen yılki facianın ardından bu sabah yeniden bombalanması, ülkedeki gerilimi daha da tırmandırdı.

Hükümeti Bağdat’ta süresiz sokağa çıkma yasağı ilan ederken Sünni ve Şii politikacılar yandaşlarını itidale çağırdı. Iraklı Şiiler’in ruhani lideri Büyük Ayetullah Ali Sistani, Şiileri intikam saldırılarında bulunmamaları yönünde uyardı.

Amerikan karşıtı Şii lider Mukteda Es Sadr da taraftarlarından sakin ve soğukkanlı olmalarını istedi, diğer yandan saldırıya protesto olarak Irak Meclisi’ndeki milletvekillerini geri çekti. Mukteda Es Sadr’a bağlı 30 milletvekili “Hükümet Askeriye Türbesi’ni onarmak için gerçekçi adımlar atana kadar görevlerini askıya aldıklarını“ açıkladı., Sadr yanlısı blok, Samarra'dan yabancı askerlerin çekilmesi çağrısında da bulundu.

Sadr yanlısı blokun, meclis üyeliklerini askıya almasının Başbakan Nuri El Maliki liderliğindeki Şii partilerin ağırlığındaki hükümeti zayıflatabileceği ve ülkede şiddetin azaltılması amacıyla ulusal uzlaşmanın sağlanması için gerekli bir dizi yasanın kabulünü de geciktireceği belirtiliyor. 30 milletvekilinin oluşturduğu blok, iktidardaki Maliki'nin Şii İttifakı'nın sahip olduğu sandalyelerin dörtte birini oluşturuyor.

Sünni camilere saldırılar

Ancak itidal çağrılarına rağmen Bağdat'ta ve güneyindeki İskenderiye kentinde dört Sünni camisinin saldırıya uğradığı bildirildi. Polis, İskenderiye'de Büyük Cami, Abdullah Cubburi ve Hattin camilerine öğleden sonra bombalı saldırı düzenlendiğini, camilerin büyük zarar gördüğünü belirtti. Görgü tanıkları, Bağdat'ın güneybatısındaki Baya mahallesindeyse Hıdır El Cenabi camisinin ateşe verildiğini söyledi.

Bağdat'ta görüştüğü Amerikan ordusu komutanlarından Samarra için takviye isteyen Irak Başbakanı Nuri El Maliki, Şii türbesinin bombalanmasıyla ilgili olarak Irak El Kaide örgütüyle idam edilen Saddam Hüseyin yandaşlarını suçladı.

ABD de saldırının El Kaide'nin izlerini taşıdığını bildirdi. İran, ise türbenin bombalanmasından ABD'yi sorumlu tuttu. İngiltere Dışişleri Bakanı Margaret Beckett saldırıyı kınadı.

“Saldırı nedeni dinsel değil“

Siyasi gözlemciler ise Sünniler ile Şiiler arasındaki gerilimin sadece dinsel nedenlere değil, kaos ortamındaki Irak’ta iktidar mücadelesine dayandığı görüşünde. Berlin’deki Bilim ve Politika Enstitüsü’nden Guido Steinberg, Şiiler’e karşı saldırıların arkasında devlet kurumlarındaki Şii egemenliğini kendi çıkarlarına tehdit olarak gören grupların da yer aldığını hatırlatıyor.

Hamburg’daki Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü’nden Henner Fürtig ise Irak’taki mezhepler arasındaki kutuplaşmada ABD’nin 2003 yılından bu yana sürdürdüğü politikaların rol oynadığını savunuyor.

Örneğin başkent Bağdat’ta din ve etnik kökene göre ayrılan semtler oluşturulmasının daha önce akla bile gelmeyeceğini belirten Fürtig, Saddam Hüseyin’in Baas rejimi döneminde oldukça laik bir toplum yapısı olduğunu kaydediyor. Geçici Irak hükümetinin kurulduğu 2003 yılı ilkbaharında otomatik olarak etnik ve dinsel nisbi temsil sistemine başvurulduğunu hatırlatan Henner Fürtig, “İnsanlar etnik ve dinsel bir korse içine girmeye zorlandı ve sonuç olarak günümüzde tüm siyasi unsurlar bu ölçüte göre paketlenmiş durumda“ diyor.

Şiilerin kutsal mekanı

Hazreti Muhammed soyundan gelen iki Şii imamın türbelerinin bulunduğu Altın Kubbeli Cami, 2006 yılı Şubat ayındaki bombalı saldırıda ağır hasar görmüş, saldırının ardından yaşanan mezhepler arası şiddet olaylarında tahminlere göre 15 bin kişi yaşamını yitirmiş, yüz binlerce kişi evlerinden sürülmüştü.

Askeriye Türbesi, Şiilerin Irak’taki dört kutsal mekanından biri. Türbede Hazreti Muhammed'in soyundan gelen iki Şii imamın, 9. yüzyılda yaşayan, 10’uncu ve 11’inci imamlar Ali El Hadi ile oğlu Hasan El Askeri’nin türbeleri bulunuyor. Cami ve külliyesi adını Askeri'den alıyor.

Şiilerin 12 imamdan sonucusu kabul ettiği Muhammed El Mehdi'nin de burada ortadan kaybolduğuna inanılıyor. Şiiler Mehdi'nin sağ olduğuna ve bir gün döneceğine inanıyor. 10’uncu yüzyılda inşa edilen Askeriye Türbesi, 1905 yılında tamamlanan 68 metre yüksekliğindeki ünlü altın kubbesi nedeniyle ‚Altın Kubbeli Cami’ olarak da adlandırılıyor.

Başka saldırılar da oldu

Öte yandan Bağdat'ın kuzey doğusundaki Diyala vilayetinde bulunan, Kürtler ve Şiilerin çoğunluğu oluşturduğu Mendeli kasabasında karakol bombalı saldırıya uğradı. İntihar saldırısında beş polis hayatını kaybetti, iki polis yaralandı.

Amerikan ordusu da El Kaide'nin Musul sorumlusunun öldürüldüğünü duyurdu. Ordudan yapılan açıklamada, Said Hamza adıyla da bilinen Kemal Celil Bekir Utman'ın Musul kentinde Salı sabahı koalisyon güçlerinin düzenlediği operasyonda öldürüldüğü belirtildi.