Amerika Birleşik Devletleri’nin 2003 yılında Irak’ı işgal etmesinden bu yana süren şiddet olayları, ülkede on binlerce sivilin ölümüne neden oldu.

Derinleşen istikrarsızlık ve devlet kurumlarının işlemez hale gelmesi, sivil ölümlerinin sayısını tam olarak belirlemeyi imkânsız kılıyor.

Lancet adlı tıp dergisi tarafından geçen yıl yayımlanan araştırma, Irak’ta son 4 yılda, 600 bin sivilin öldüğü sonucuna yer vermişti. Iraq Body Count adlı sivil girişim ise, medya haberlerini derleyerek yaptığı araştırmada, sivil ölümlerin sayısını yaklaşık 80 bin olarak açıkladı. Ancak her iki araştırma da, siyasi etkilere açık olma ve yetersizlik eleştirileriyle karşı karşıya kaldı.

En güvenilir bilgilere ulaşıldı

Dünya Sağlık Örgütü’nün, Irak genelinde 10 bin aileyle yüz yüze görüşerek yaptığı anket çalışmasıysa, bugüne kadarki en güvenilir bilgilerin elde edilmesini sağladı. Ancak en kapsamlı araştırma bile yüksek bir yanılma payına sahip. Buna göre Irak’ta 2003-2006 yılları arasında en az 104 bin sivil, en fazla 223 bin sivil, şiddet olayları sonucunda yaşamını kaybetti.

Araştırmayı gerçekleştiren uzmanlardan Dr. Ties Boerma, Irak’taki istikrarsızlık ve süren şiddet olayları nedeniyle, daha kesin sonuçlar elde etmenin mümkün olmadığını kaydetti: “Bu koşullar altında, bu büyüklükte bir araştırmayla, elde edilebilecek en iyi sonuçları ortaya koyduğumuzu düşünüyorum. Sivil ölümler konusunda gerçek tablo ise, ancak kapsamlı bir nüfus kayıt sistemine geçilmesiyle ortaya koyulabilir. Böyle bir kayıt sistemi Irak’ta 2003 yılından bu yana bulunmuyor.”

“Büyük tehlikeler gözel alındı”

Dünya Sağlık Örgütü’nün araştırmasına Irak hükümeti de destek verdi ve onlarca anketör, ülkenin hemen her bölgesinden 10 bin aileyle yüz yüze görüştü. Dr. Boerma, uzmanların çalışmayı sonuçlandırabilmek için büyük tehlikeleri göze aldıklarını söyledi: “Irak’taki mevcut koşullar altında, ülke genelinde, evleri tek tek ziyaret ederek kapsamlı bir araştırma yapmak çok zor oldu. Araştırmayı yapan uzmanlarımızın kaçırıldığı olaylar yaşandı. Anketörlerimizi, uzmanlarımızı ve konuştuğumuz kişileri korumak için elimizden geleni yaptık. Ancak ne yazık ki araştırmanın devam ettiği dönemde, önemli uzmanlarımızdan biri, Bağdat’ta işine giderken öldürüldü.”

Dünya Sağlık Örgütü’nün haftalar süren araştırmasında ulaştığı sonuç, Irak’ta işgalin yalnızca ilk üç yılında yaklaşık 151 bin sivilin öldüğü şeklinde. Günde ortalama 120 sivilin yaşamını yitirdiği Irak’ta, kanlı şiddet olaylarının yarıdan fazlası başkent Bağdat’ta yaşandı. Araştırma sonucuna göre, geçtiğimiz yıllarda 15-59 yaş arasındaki Iraklıların başlıca ölüm nedeni, şiddet eylemleri oldu.