Avrupa Birliği – Rusya Zirvesi, Rusya’nın Samara kentinde bugün üst düzey katılımla kritik bir ortamda başladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ev sahipliği yaptığı zirvede AB Dönem Başkanı Almanya Başbakanı Angela Merkel ve AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso ve diğer üst düzey yetkililer bir araya geliyor.

Son dönemlerde gerilen ilişkiler nedeniyle zor bir ortamda yapılan zirvede tarafların, uzun zamandır planlanan ortaklık anlaşmasından yine uzak bir noktada bulunuyor. Ve şimdi bu tartışmaların gölgesinde yapılacak AB-Rusya Zirvesi’nde ikili ilişkilerin yumuşatılmasına çalışılıyor.

Bunun başlıca sebebi ise Polonya’nın, bu ortaklık anlaşmasına veto etmesi. Zira Polonya, öncelikle Rusya’nın ülkesine uyguladığı et ithalatı yasağını kaldırmasını istiyor. Nitekim Polonya, bu nedenle Moskova’nın zirve davetini de geri çevirdi. Ancak zirve öncesinde tarafların verdiği mesajlarsa tansiyonu düşürmeye yönelik oldu. Zira uzmanlar Rusya ve Avrupa’nın birbirine bağımlı olduğuna işaret ediyor.

Karşılıklı bağımlılık var

Devam eden krize rağmen tarafların sağduyuyu koruduğunu savunan Alman dış politika uzmanı Christoph Bertram’ın görüşleri şöyle: “Sağduyu var olmaya devam ediyor. Rusya, Avrupa’ya ihtiyacı olduğunu, Avrupa da aynı şekilde Rusya’ya ihtiyaç duyduğunu biliyor. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı da Amerika’nın Rusya’ya iyi ilişkiler kurması gerektiğinin bilincinde. Dolayısıyla bu durum abartılmamalı. Bu anlaşılır bir gerginlik, ancak bunun elbette gerekçelendirilmesi gerekiyor. Rus tarafı, durumun abartılmasına izin vermemeli.“

Ancak Rusya’yla yaşanan tek kriz Polonya’ya uygulanan ithalat yasağı değil. Estonya’yla yaşanan anıt krizi ve ayrıca ABD’nin Doğu Avrupa ülkelerinde kurmayı plandığı füze savunma sistemi de AB - Rusya ilişkilerinin soğumasına neden oldu. Ancak dış politika uzmanı Bertram’a göre, temel sebep bu sorunların ötesinde.

Farklı beklentiler

Putin’in yeni Rusya’sına daha fazla saygı gösterilmesini istediğini söyleyen Bertram, Rusya’nın tekrar bir süper güç olmak istediği mi sorusunu şöyle yanıtlıyor: “Askeri güçle, bunu yapabilmek zor. Bu nedenle Ruslar, bunu kendileri de biliyor. Hem füze üretiyorlar hem de nükleer olanaklara sahipler, ancak bir zamanlar olduğu gibi artık bir süper güç değiller. Şunu da biliyorlar ki doğal gaz ve petrole sahipler, ama tüm bunları satın alacak müşteri de gerekiyor ve boru hatlarının uzandığı ve müşterilerinin bulunduğu yer ise Avrupa.“

Taraflar da bu bağımlılığın farkına olsa da karşılıklı beklentilerin örtüşebilmesi zor görünüyor. Bunun nedenini ise AB’nin siyaset bilimi uzmanı Andrej Zagorskij şöyle dile getiriyor: “Rus tarafının, AB- Rusya ilişkilerin yeniden tanımlayacak yeni ortaklık görüşmelerinden beklentisi çok açık: Sadece göz hizasında bir ortaklık ilişkisi istenmiyor, aynı zamanda öne sürülen koşulların ortadan kaldırılması isteniyor. Yani, Avrupa Birliği’nin, ortaklık yapabilmek ve ilişkileri derinleştirmek için Rusya’nın reformlar yapması gerektiği şartı…“

Muhalif lider Kasparov'a engelleme

Öte yandan insan hakları ihlalleriyle suçlanan Kremlin, muhaliflerine baskı uygulamayı sürdüdüyor.Rus polisi, muhalif lider Garry Kasparov'un, protesto gösterisine katılmak üzere Samara kentine gitmesine izin vermedi. Kasparov'un, Rusya-AB Zirvesi’yle aynı tarihe denk gelen gösteriye katılmak üzere Moskova'daki Seremetyevo havaalanına gitti, ancak Rus polisi muhalif liderin uçağa binmesine izin vermedi. Polisin ayrıca, Kasparov'un biletine ve pasaportuna el koydu. Bir diğer muhalif lider Eduard Limonov da aynı uygulamaya maruz kaldı.

Eski Dünya Satranç Şampiyonu Kasparov, geçen ay Moskova'da yapılan bir gösteri sırasında yarım gün gözaltında tutulmuştu.