Meksika ordusunun, Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin (CJNG) güçlü lideri El Mencho'yu öldürmesinin ardından ülke genelinde geniş çaplı şiddet olayları patlak verdi. Birçok eyalette okullar tatil edilirken, yabancı hükümetler Meksika'daki vatandaşlarına evlerinden çıkmamaları yönünde uyarıda bulundu.

Gerçek adı Nemesio Ruben Oseguera Cervantes olan ve "El Mencho" lakabıyla bilinen kartel lideri, Meksika'nın en hızlı büyüyen suç ağlarından birinin başındaydı. Peki "El Mencho" hakkında neler biliniyor?

El Mencho iktidara nasıl yükseldi?

El Mencho şu anda hapiste olan Sinaloa karteli liderleri Joaquin "El Chapo" Guzman ve Ismael "El Mayo" Zambada'nın gösterişli ve acımasız tarzını temsil eden uyuşturucu baronlarının sonuncusu olarak kabul ediliyor.

ABD El Mencho'yu "en çok aranan uyuşturucu kaçakçısı" listesini almış ve yakalanması için 15 milyon dolarlık bir ödül vadetmişti.

El Mencho, 1966 yılında Meksika'nın batısındaki Michoacan eyaletinde, yasa dışı esrar tarlalarının avokado tarlalarıyla "rekabet içinde olduğu" çetin bir dağlık bölgenin girişinde bulunan Aguililla kasabasında doğdu.

Çocukluğu tarlalarda çalışarak geçen kartel lideri, genç yaşta göç ettiği ABD'de 1992'de eroin kaçakçılığından tutuklandı ve üç yıl hapsin ardından sınır dışı edildi.

Meksika'ya döndükten sonra Michoacan eyaletinde bir süre polis memuru olarak çalışan El Mencho, daha sonra Milenio suç karteline katıldı.

Milenio'daki bir fraksiyonun başka bir kartel olan Los Zetas'la işbirliğine gitmesi sonucu çıkan iç çatışmalar nedeniyle eyaletten ayrılmak zorunda kaldı.

Komşu Jalisco eyaletine sığınan Oseguera, 2009'da Sinaloa karteliyle birlikte Mata Zetas'ı kurdu. Onlarca Los Zetas mensubunu öldüreren bu grup iki yıl içerisinde "adını duyurdu".

El Mencho, daha sonra bu gruptan ayrılarak CJNG'yi kurdu. El Chapo'nun ABD'ye iadesinin ardından CJNG Meksika'nın en güçlü karteli haline geldi.

Devletle çatışmaktan çekinmiyor

Geniş bir tetikçi ağına sahip kartel kendi silahlarını bile üreterek Meksika'nın çeşitli eyaletlerine yayıldı.

Geçtiğimiz yıl, ABD Dışişleri Bakanlığı, CJNG'yi "yasadışı fentanil ve göçmen kaçakçılığı", "gasp", "petrol ve maden hırsızlığı" ile "silah ticareti"yle suçlayarak "terör örgütü" olarak tanımladı.

Uyuşturucu ticareti konusunda uzmanlaşmış bir yazar olan Jose Reveles, AFP haber ajansına verdiği demeçte, El Mencho'nun diğer kartel liderlerinin aksine "hükümete meydan okumaktan çekinmediğini" söylüyor.

Jalisco karteli, orduya yönelik en agresif saldırıları gerçekleştiren örgütlerden biri olarak biliniyor. Örgüt daha önce helikopterleri hedef almış, insansız hava araçlarından patlayıcı atmış ve bazı bölgelere mayın döşemişti.

2020 yılında ise Mexico City'nin merkezinde, dönemin başkent emniyet müdürü Omar Garcia Harfuch'a yönelik el bombaları ve silahlarla bir suikast girişimi düzenlemişti. Üç kişinin öldüğü saldırıdan yaralı olarak kurtulan Garcia Harfuch şu anda ülkenin kamu güvenliğinden sorumlu isim.

2015'te Jalisco'daki terör dalgası sırasında, CJNG militanları, bir otoyolda jandarma ve eyalet polisi konvoyuna pusu kurmuştu. Bir askeri helikopterin tanksavar füzeyle düşürüldüğü saldırıda aralarında 20 polis memuru ve dokuz askerin de bulunduğu onlarca kişi öldürülmüştü.

Öte yandan kartelin geniş tetikçi ağının kurbanları, kafa kesme de dahil olmak üzere diğer kanlı infaz yöntemlerinin hedefi oldu.

ABD sınırını kontrol eden rakip kartellerle yarışmakta zorlanan El Mencho, pazarını diğer kıtalara genişletti.

Reveles, "Avrupa, Asya, Afrika ve hatta Avustralya, Meksikalılar tarafından daha az rağbet gören yerlerdi ve orada uyuşturucu için daha fazla para ödüyorlardı" diyor.

Ailesi hakkında neler biliniyor?

Medya ünlüsü haline gelen Guzman'ın aksine, El Mencho görece karanlıkta kalmayı tercih etti.

Düşmanlarını ve yetkilileri tehdit ettiği küfür dolu ses kayıtlarının sosyal medyaya sızdırılması hariç medyada çok fazla yer almadı.

1990'larda Rosalinda Gonzalez Valencia'yla evlendi ve çiftin üç çocuğu oldu. Valencia, sahibi olduğu bir oto yıkama işletmesiyle ilgili şüpheli ödemeler nedeniyle hapis yattıktan sonra geçen yıl tahliye edildi. Valencia'nın şu anki yeri belirsiz.

Çiftin "El Menchito" olarak bilinen en büyük oğulları Ruben Oseguera Gonzalez, geçen yıl ABD tarafından uyuşturucu ve ateşli silahlarla ilgili suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

Reveles, El Mencho'yu "Halka açık yerlerde görünmemeye çok dikkat etti ve hayatı hakkında çok az şey biliniyor" diye anlatıyor.

Bu yüzden dolaşımda çok az fotoğrafı var. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın yayınladığı ödül kartında keskin bir yüzü, düzgün taranmış saçları ve ince bıyığıyla yer alıyor.

Ancak ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'nin (DEA) 1989 tarihli bir profilinde kıvırcık saçlı ve daha kaba hatlara sahip.

Çetenin başına şimdi kim gelebilir?

El Mencho'nun yerine kimin geçeceği veya herhangi bir kişinin geçip geçemeyeceği henüz belli değil.

ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'ne göre, Jalisco karteli Meksika'nın 32 eyaletinden en az 21'inde varlık gösteriyor ve neredeyse tüm ABD'de aktif. Aynı zamanda küresel bir örgüt ve liderinin kaybı Meksika'nın çok ötesinde hissedilebilir.

DEA'nın eski Uluslararası Operasyonlar Şefi Mike Vigil, "El Mencho her şeyi kontrol ediyordu, bir ülkenin diktatörü gibiydi" diyor.

Yokluğu, kartelin büyümesini yavaşlatabilir ve Sinaloa karteline karşı çeşitli cephelerdeki çatışmalarda zayıf kalmasına neden olabilir.

Ancak Sinaloa, "El Chapo'nun oğulları ile ABD'nin gözetiminde bulunan Ismael 'El Mayo' Zambada'ya sadık fraksiyon arasında kendi iç iktidar mücadelesine kilitlenmiş durumda.

Güvenlik analisti David Saucedo, Oseguera'nın akrabalarının kartelin kontrolünü ele geçirmesi durumunda, Pazar günü görülen şiddetin devam edebileceğini söylüyor.

Öte yandan başkalarının iktidara gelmesi durumunda, "yeni bir sayfa açılıp operasyonlara devam edilebileceğini" de ekliyor. En büyük endişelerden biri ise, kartelin hükümete karşı tam kapsamlı saldırıya başvurması.

AFP,AP,Reuters / SÇ,MUK