Sosyal medyada son dönemde doğum günü fotoğrafı paylaştınız mı? Pastadaki mum sayısına dikkat etmekte fayda var. Aksi halde hesabınız engellenebilir.

Facebook ve Instagram'ın sahibi olan teknoloji şirketi Meta, 13 yaş altındaki kullanıcıların hesaplarını tespit edip kaldırmak için yapay zeka kullanmayı planlıyor. Sosyal medya platformlarında hesap açabilmek için asgari yaş sınırı 13.

Meta, Mayıs ayı başında yaptığı açıklamada "Gençlerin internette güvenli ve olumlu deneyimler yaşamasını istiyoruz" dedi.

Şirket, bu amaç doğrultusunda, gerçekte yaşları yeterli olmadığı halde yanlış doğum tarihi girerek hesap açan kullanıcıları tespit etmenin yollarını aradığını belirtti.

Açıklamada, "Yapay zeka teknolojisini kullanarak tüm profilleri bağlamsal ipuçları açısından analiz edeceğiz. Doğum günü kutlamaları ya da okul sınıf seviyelerine ilişkin paylaşımlar gibi unsurlar, hesabın yaş sınırının altındaki bir kullanıcıya ait olup olmadığını anlamamıza yardımcı olacak" denildi.

Meta, bu sinyallerin gönderiler, yorumlar, biyografiler ve açıklama metinleri gibi farklı alanlarda inceleneceğini belirtti.

Meta'nın "Meta AI" adlı yapay zeka sistemini kullanarak 13 yaş altındaki kullanıcıları tespit etmeyi planladığına ilişkin açıklaması, Avrupa Komisyonu'nun kısa süre önce yayımladığı ön bulguların ardından geldi. Komisyon, Meta'nın Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde 13 yaş altındaki çocukların Instagram ve Facebook kullanmasını engellemekte başarısız olduğu sonucuna varmıştı.

Meta AI çocukların fiziksel özelliklerini analiz edecek

Meta'nın yapay zeka sistemi, okul ve sınıf seviyelerine ilişkin paylaşımlar ya da doğum günü fotoğrafları gibi bağlamsal ipuçlarının yanı sıra fotoğraflardaki kişilerin boy ve kemik yapısı gibi fiziksel özellikleri de değerlendirecek. Ancak bazı uzmanlar bu yöntemi "mahremiyeti ihlal eden" bir uygulama olarak nitelendiriyor.

Potsdam Üniversitesinde eğitim ve sosyalleşme teorisi profesörü olan ve gençlerin sosyal medya kullanımına ilişkin "Battle in the Minds" adlı kitabın yazarı Nina Kolleck, DW'ye yaptığı açıklamada, Meta'nın yaş sınırının altındaki kullanıcıları tespit edebilmesi için "kapsamlı yaş profilleri oluşturması gerektiğini" söylüyor.

Kolleck, "Yapay zeka sistemlerinin yaş ve davranış hakkında çıkarım yapabilmesi için bu verilere dayanarak öğrenmesi gerekiyor" diyor.

Şirket sözcüsü ise DW'ye yaptığı açıklamada, Meta'nın şu anda 13 yaş altındaki çocukların verilerini yapay zeka eğitimi için kullanmadığını belirtti.

Oxford Üniversitesinde insan davranışları ve teknoloji alanında profesör olan Andy Przybylski ise DW'ye "Gençlerin yüzlerini, davranışlarını ve verilerini yoğun şekilde toplayıp işleyerek onları koruyabileceğimiz düşüncesi oldukça yaygın ama yanlış bir fikir" değerlendirmesi yapıyor.

Przybylski'ye göre, bu yaklaşım aslında "doğrulanmış reklam hedefleri listesi" oluşturuyor.

Sosyal medya yaş sınırı tartışmalı

Meta'nın yeni uygulaması, gençlerin sosyal medya kullanımı üzerine süren tartışmaların son halkası oldu.

Avustralya ve Endonezya kısa süre önce 16 yaş altındakilerin Meta platformları ve TikTok gibi sosyal medya ağlarını kullanmasını yasaklayan yasaları kabul etti. Türkiye'de de TBMM'de kabul edilen yasal düzenleme, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar ve yaş doğrulama sistemi öngörüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın verdiği bilgilere göre, sosyal medyaya ilişkin yönetmeliğin altı ay içinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.

AB içinde Almanya, Fransa ve Polonya gibi ülkelerde de benzer düzenlemeler tartışılıyor. Ancak yaş sınırı fikrine eleştirel yaklaşanlar da var.

Almanya'daki Leibniz Medya Araştırmaları Enstitüsü'nde medya hukuku ve medya yönetişimi alanında kıdemli araştırmacı olan Stephan Dreyer, DW'ye yaptığı açıklamada şu noktaya dikkat çekiyor: "Bu platformlarda sağlıklı ergenlik dönemi açısından risk oluşturan somut unsurlar var: Sonsuz kaydırma sistemi, güzellik odaklı içeriklere yönlendiren tek taraflı öneriler ve ayrımcı içerikler."

Dreyer'e göre, yasal düzenlemeler kullanıcılar için yaş sınırı koymak yerine Instagram gibi platformların bu özelliklerini hedef almalı.

Sosyal medyada yaş sınırı çözüm değil

Oxford Üniversitesi'nden Przybylski de yaş sınırlarının çözüm olmadığı görüşünde.

Przybylski, bunun yerine 18 yaş altındakilerin verilerinin toplanmasını engelleyecek gizlilik yasaları çıkarılması ve gençler ile ebeveynler için medya okuryazarlığının güçlendirilmesi gerektiğine dikkati çekiyor.

Gençleri belirli bir yaşa kadar sosyal medyadan uzak tutmanın "yalnızca cinsel perhize dayalı cinsel eğitim mantığıyla aynı" olduğunu savunan Przybylski, "İnsanlara da sadece belli bir yaşa geldiler diye ehliyet vermiyoruz. Önce bir şeyler öğrenmeleri gerekiyor" diyor.

Gençlerin kendileri de sosyal medya yasağına mesafeli yaklaşıyor. UNICEF Almanya'nın Nisan 2026'da yayımladığı temsili ankete göre 14-16 yaş grubundakilerin yüzde 74'ü, 16 yaş altına yönelik sosyal medya yasağına karşı çıkıyor.

UNICEF Almanya sözcüsü Katja Sodomann, günümüzde yaşamın önemli bir bölümünün sosyal medya üzerinden yürütüldüğünü belirterek gençlerin bu alanlardan dışlanmasının toplumsal yaşama katılım haklarını kısıtlayacağını söylüyor:

"Bu özellikle kırılgan veya azınlık gruplarına mensup gençler için geçerli. Mülteci kökenli bir genç, sosyal medya olmadan ülkesindeki arkadaşları ya da ailesiyle iletişim kuramayabilir. LGBTİ+ çocuklar internet üzerinden bir topluluk bulabiliyor. Hareket kabiliyeti sınırlı engelli gençler de sosyal medya sayesinde arkadaşlarıyla bağlantıda kalabiliyor."

"Meta'nın bu verileri sileceği şüpheli"

İki çocuk annesi olan 42 yaşındaki Nadia, Almanya'nın kuzeyindeki Bremen kentinde yaşıyor. 12 yaşındaki oğlunun sosyal medya hesabı yok ancak yakında 15 yaşına girecek kızının Instagram hesabı bulunuyor.

Nadia, hem özel yaşamında hem de işi için sosyal medyayı yoğun kullandığı için viral trendleri yakından takip ediyor. Yaş temelli sosyal medya yasaklarına inanmadığını, özellikle ebeveynler açısından medya okuryazarlığının daha önemli olduğunu söylüyor.

Ancak Meta AI'ın sosyal medya hesaplarını analiz ederek 13 yaş altı kullanıcıları filtreleme fikrinden rahatsızlık duyuyor:

"Bunu son derece sorunlu buluyorum. Meta veri toplamaya takıntılı bir şirket. Bu şekilde topladığı verileri sileceğine inanamıyorum."

"Yapay zeka, kişisel verileri çekip bizim bilmediğimiz amaçlarla kullanabilir" diyen Nadia, sistemin 13 yaş altındaki kullanıcıları tespit etmekte de başarısız olabileceğini düşünüyor. Çünkü birçok kullanıcı hesabını oldukça anonim tutuyor.

Size veya çoğunuza ait hesap etkilenirse ne olacak?

Meta'nın planlarına göre ise 13 yaş altındaki kullanıcılara ait verilerin silinmesi öngörülüyor.

Buna göre, Meta AI, bir kullanıcının 13 yaşın altında olduğuna işaret eden örüntüler tespit ederse hesap geçici olarak devre dışı bırakılacak.

Kullanıcı eğer 13 yaşından büyük olduğunu doğrulayamazsa hesap ve bağlantılı tüm veriler silinecek.