NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Türkiye'ye yönelen bir İran füzesinin düşürülmesinin ardından ittifakın 5'inci maddesine başvurmanın şu aşamada değerlendirilen bir seçenek olmadığını söyledi.

Haber ajansı Reuters'a konuşan Rutte, "Hiç kimse 5'inci maddeden söz etmiyor" dedi.

5'inci madde bir ittifak üyesine yapılmış saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması ve ortak karşılık verilmesini öngörüyor.

Ankara dün İran'dan fırlatılan bir balistik füzenin Irak ve Suriye'yi geçerek Türkiye hava sahasına yöneldiğini, füzenin bölgedeki NATO unsurlarınca havada imha edildiğini açıklamıştı. İran füzesinin önlenmesinde kullanılan NATO mühimmatına ait parçalarının Hatay kentinde boş bir araziye düştüğü de belirtilmişti.

Bu, İran savaşının başından beri bir NATO üyesi ülkeye yönelik ilk doğrudan tehdit oldu.

Rutte, NATO'nun İran'a karşı saldırılarında ABD'yi desteklediğini, çünkü bu ülkenin "Avrupa için de bir tehdit haline gelmeye çok yaklaştığını" savundu.

İran ordusu, ABD saldırılarına misilleme olarak Amerikan askerlerine ev sahipliği yapan bölge ülkelerinde askeri tesislerin yanı sıra havalimanları ve enerji tesisleri gibi sivil altyapıyı da hedef alıyor.

NATO'nun 5'inci maddesi nedir?

NATO'nun en temel ilkesi olan 5'inci madde, bir üye devlete yönelik saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması anlamına geliyor. Bu, tüm üyelere saldırı altındaki müttefiklerine yardım etme ödevi yüklüyor. Ancak yardımın türü ve kapsamı üyelerin kendi kararına bırakılıyor.

NATO tarihinde 5'inci madde şu ana kadar yalnızca bir kez, 2001 yılında ABD'ye yönelik 11 Eylül saldırılarından sonra uygulandı.

5'inci madde otomatik olarak mı işler?

5'inci maddenin uygulanması için saldırıya uğrayan ülkenin bu yönde talepte bulunması gerekiyor. Sonrasında ittifak, bu talebin uygunluğunu değerlendirdiği bir dizi toplantı gerçekleştiriyor ve karar alıyor.

Örneğin Türkiye, Kasım 2015'te Suriye üzerinden gelen Rus savaş uçağını düşürdüğünde 5'inci maddenin uygulanmasını talep etmemişti. Benzer şekilde İran füzesinin düşürüldüğü son olayda da Türkiye'nin bu yönde bir talebi olmadı. Uzmanlara göre her iki olay da açık bir saldırı değil "ihlal" olarak görülüyor.

Bu arada ittifakın internet sitesinde yer alan bilgiye göre, yalnızca silahlı saldırılar değil, büyük ölçekli siber saldırılar da ortak savunma mekanizmasının kapsamına giriyor. Ancak şu ana dek siber saldırılar nedeniyle de ittifakın ortak eylem mekanizmasına başvurulmadı.

DW,Reuters / MUK,JD