Avrupalı düzenleyiciler son yıllarda çoğu ABD merkezli büyük teknoloji şirketlerine karşı bir dizi soruşturma başlattı. ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance'in zaman zaman tepki gösterdiği soruşturmalarda, rekabetten gizlilik ihlallerine farklı konulara odaklanılıyor.

Peki Avrupa'nın hedefindeki şirketler hangileri? Şu ana kadar hangi adımlar atıldı?

Google'ın çatı şirketi: Alphabet

Avrupa Komisyonu Aralık ayında, internet tarayıcısı Google ve video içerik platformu YouTube'dan elde edilen içeriklerin yapay zeka teknolojisini geliştirmek için kullanılmasının Avrupa Birliğinin (AB) rekabet kurallarını ihlal edip etmediğine ilişkin soruşturma başlattı.

Komisyon ayrıca Google'a Eylül 2025'te, reklam konusunda rekabet karşıtı uygulamaları nedeniyle 2,95 milyar euro para cezası kesti.

Eylül 2024'te ise Google, haksız rekabet suçlamasıyla aldığı 1,49 milyar euroluk cezaya itirazında haklı bulundu. Bundan bir hafta önce haksız rekabet suçlamasıyla kesilen 2,42 milyar euroluk bir cezaya itiraz için açtığı davayı kaybetmişti.

Fransa'nın rekabet kurumu da Mart 2024'te Google'a fikri mülkiyet kurallarına bağlı ihlaller nedeniyle 250 milyon euro ceza verdiğini açıkladı.

Jeff Bezos'un Amazon'una Almanya'dan ceza

Almanya'nın rekabet otoritesi, Amazon'un Almanya'da faaliyet gösteren perakendecilere fiyat üst sınırı dayatmasını yasakladı ve ABD'li şirketten "rekabet karşıtı davranışlarla" elde ettiği gerekçesiyle 59 milyon euroluk geri ödeme talep etti.

AB de Kasım ayında, daha sıkı yükümlülüklere tabi bir platform olarak sınıflandırılmasının iptali yönünde Amazon'un yaptığı başvuruyu reddetti.

iPhone ve Mac'in yaratıcısı: Apple

İtalya rekabet otoritesi, Aralık ayında Apple'a mobil uygulama pazarındaki baskın konumunu kötüye kullandığı gerekçesiyle 98,6 milyon euro ceza verdi.

Apple Mart 2025'te Almanya'da daha sıkı denetimlere tabi olmasının önünü açan düzenlemeye karşı açtığı temyiz davasını kaybetti.

Şirket Eylül 2024'te de, İrlanda'ya ödemesi gereken 13 milyar euroluk geriye dönük vergi borcuna ilişkin AB düzenleyicilerine karşı mücadelesini kaybetti.

Temmuz 2024'te düzenleyiciler, Apple'ın AB soruşturmasını uzlaşmayla çözmek için temassız mobil ödeme sistemini rakiplerine açmayı kabul ettiğini söyledi.

Brüksel, Mart 2024'te de Apple'a müzik platformuyla rekabeti önleyici hareketlerinden dolayı 1,84 milyar euro ceza verdi.

WhatsApp ve Instagram'ın çatı şirketi: Meta

Avrupa Komisyonu, Aralık ayında WhatsApp mesajlaşma platformundaki yapay zeka özellikleri nedeniyle Meta hakkında bir tekelleşme soruşturması başlattı.

Kasım 2024'te Meta'ya Facebook Marketplace uygulamasının kötüye kullanımı nedeniyle 797,72 milyon euro ceza verildi.

Yazılım devi Microsoft

İşletim sistemlerinden kelime işlemciye yazılım devi Microsoft da AB'li düzenleyicilerin radarına takıldı.

Komisyon, Haziran 2024'te Microsoft'u sohbet ve görüntülü iletişim uygulaması Teams'i kelime işlemcisi Office ürünüyle yasa dışı biçimde bir araya getirmekle suçladı.

Elon Musk'ın markaları X ve Grok

Eski adı Twitter olan X, Elon Musk'ın sahipliği döneminde yapay zeka uygulaması Grok ile kural koyucuların dikkatini çekiyor.

İspanya hükümeti 17 Şubat Salı günü, yapay zeka ile üretilmiş çocuk istismarı materyallerini yaydıkları iddiasıyla X, Meta ve TikTok hakkında soruşturma başlatıldığını duyurdu.

Aynı gün İrlanda, X'in yapay zeka sohbet botu Grok hakkında bir soruşturma başlattı.

Avrupa Komisyonu da 26 Ocak'ta, Grok'un manipüle edilmiş cinsel içerikli görüntüler yaydığı iddiasının inceleneceğini söyledi.

3 Şubat'ta Fransız polisi, Elon Musk'ın sosyal medya ağına ait ofislere baskın düzenledi ve savcılar, genişleyen soruşturma kapsamında Musk'ın ifadeye çağrılmasını istedi.

X, Aralık ayında da çevrimiçi içerik kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle AB teknoloji düzenleyicileri tarafından 120 milyon euro para cezasına çarptırıldı.

X ve Grok algoritmasının aşırı sağcı fikirlerin yayılmasını kolaylaştırdığı eleştirileri de yapılıyor. Brüksel'de, algoritmaların nasıl daha şeffaf ve denetlenebilir olacağına dair tartışmalar yapılıyor.

Listedeki tek Çinli: TikTok

Düzenleyicilerin hedefindeki şirketlerin tamamına yakını ABD menşeli iken Çin merkezli TikTok da radarda.

AB teknoloji düzenleyicileri 6 Şubat'ta, TikTok'u "bağımlılık yaratan" özellikler yoluyla çevrimiçi içerik kurallarını ihlal etmekle suçladı ve tasarımını değiştirmemesi halinde para cezasıyla karşı karşıya kalacağı yönünde uyardı.

Ekim 2025'te Avrupa Komisyonu, TikTok ve Meta'nın, araştırmacılara kamuya açık verilere yeterli erişim sağlama yükümlülüğünü ihlal ettiğini bildirdi.

TikTok, Mayıs ayında ise dolandırıcılık reklamlarının tespitini mümkün kılan bir veri setini paylaşma yükümlülüğüne uymamakla suçlandı.  Şeffaflık taahhütleri verince para cezasından kurtuldu.

Reuters / MUK,BK