ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme'nin gümrük vergilerine yönelik iptal kararının ardından el artırıyor.

Cuma akşamı ABD'ye ithal edilen ürünlere ek yüzde 10'luk bir gümrük vergisi getirileceğini duyuran Trump, Cumartesi günü bu adımı daha da ileri götürerek söz konusu verginin yüzde 15 olacağını açıkladı. Kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı açıklamada Trump, mahkemenin kararının "kapsamlı, detaylı ve eksiksiz biçimde incelendiğini" belirterek, yüzde 15 kararının "tamamen geçerli ve hukuken incelenmiş bir seviye" olduğunu duyurdu.

Beyaz Saray Cuma günü yaptığı açıklamada yeni gümrük vergisinin Salı günü yürürlüğe gireceğini ve 150 gün boyunca geçerli olacağını duyurmuştu. İlaç sektörü gibi çeşitli alanlar için istisnalar öngörülürken ABD, Kanada ve Meksika arasındaki anlaşma kapsamında ülkeye gelen mallar da vergiden muaf olacak.

Trump'ın en büyük yenilgisi

Trump, son bir yıl içinde, ABD'nin müttefikleri de dahil olmak üzere çok sayıda ülkeyi "cezalandırmak" ve baskı altına almak amacıyla farklı oranlarda tarifeler uygulamaya koymuştu. ABD Yüksek Mahkemesi ise Cuma günü yaptığı açıklamada, Trump'ın bu vergilere dayanak olarak ileri sürdüğü 1977 tarihli olağanüstü hal yasasının başkana gümrük vergisi koyma yetkisi vermediğini, bunun Kongre'nin yetki alanına girdiğini ifade etmişti.

Muhafazakar çoğunluğa sahip Yüksek Mahkeme'nin 3'e karşı 6 oyla aldığı bu karar, Trump'ın ikinci görev döneminde şimdiye kadarki en büyük yenilgisi oldu.

Trump, söz konusu kararı "derin bir hayal kırıklığı" olarak nitelendirerek, "ulus için bir utanç" olan yargıçların "yabancı çıkarların etkisine girdiğini" söylemişti. 

Yargıçların kararı, Avrupa Birliği'nden ithal edilen çoğu ürün için geçerli olan yüzde 15'lik temel gümrük vergisini ve birçok başka ülkeye uygulanan ABD ithalat vergilerini de geçersiz kılmış oldu. Diğer yandan, otomobil, çelik ve alüminyum gibi sektörlere yönelik vergiler ise karardan etkilenmedi.

"Geri ödemeler kaosa dönüşebilir"

Mahkemenin kararını "hukuk devleti ve kuvvetler ayrılığı için bir zafer" olarak gören Demokratlar ise gümrük vergilerinin iadesini talep ediyor. Illinois Valisi JB Pritzker, Trump'a, eyaletindeki aileler için neredeyse 9 milyar dolarlık gümrük iadesi talebi içeren bir fatura gönderdi. Illinois'teki her hane için yaklaşık bin 700 dolarlık iade anlamına gelen bu meblağ, Yale Üniversitesi'nden uzmanlara göre bir Amerikan hanesinin geçen yıl gümrüklere ödediği ortalama miktara karşılık geliyor.

Pennsylvania Üniversitesi'nden uzmanlar da mahkeme kararının 175 milyar dolara kadar geri ödeme yükü doğurabileceğini öngörüyor.

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom da "usulsüz şekilde alınan her doların derhal, faizleriyle birlikte geri ödenmesi gerektiğini" ifade etti.

ABD Senatosu Bankacılık Komitesi üyesi Demokrat Partili Elizabeth Warren ise tüketicilerin ve birçok küçük işletmenin halihazırda ödedikleri parayı geri alabilmesi için "herhangi bir yasal mekanizma bulunmadığı" uyarısında bulundu.

Trump yönetimi, mahkemede yaptığı savunmada, tarifelerin yasa dışı bulunması halinde şirketlere geri ödeme yapılacağını belirtmişti. Ancak mahkeme kararı bu konuyu ele almadı.

ABD Başkanı Trump, geri ödemeler konusunda "yıllarca sürebilecek davalar olabileceği" uyarısında bulunurken; Trump'ın aday gösterdiği yargıçlardan biri olan Brett Kavanaugh ise geri ödeme sürecinin "kaosa" dönüşebileceğini belirtti.

Merz: Avrupa acilen net bir duruş belirlemeli

Almanya Başbakanı Friedrich Merz de Yüksek Mahkeme'nin kararında "rahatlatıcı bir unsur bulunduğunu" ifade ederek "ABD'de kuvvetler ayrılığı hala çalışıyor gibi görünüyor. Bu da iyi bir haber" şeklinde konuştu.

Alman kamu yayın kuruluşu ARD'ye konuşan Merz, bir hafta içinde Washington'da olacağını; bu ziyaret öncesinde de ivedi biçimde "çok net bir Avrupa tutumunun belirlenmesine yönelik müzakerelerin yapılması gerektiğini" ifade etti. "Amerikan hükümetiyle konuşmalıyız" diyen Almanya Başbakanı, "Washington'a koordineli bir pozisyonla gideceğim" şeklinde konuştu.

DW,AFP/SÖ,JD