Macaristan'da Pazar günü halk genel seçimler için sandık başına gidecek. Seçim, Avrupa başkentleri ve Beyaz Saray tarafından da yakından izleniyor.

Hem Donald Trump liderliğindeki MAGA hareketinin hem de Rusya'nın desteklediği Viktor Orban ve partisi Fidesz'in, anketlerde Peter Magyar liderliğindeki Avrupa yanlısı merkez sağ Tisza Partisi'nin gerisinde olduğu görülüyor.

Peki Macaristan'da başbakanlık koltuğunu 16 yıl sonra Orban'dan devralması muhtemel olan Peter Magyar kimdir?

Odasında Orban'ın resimleri vardı

Peter Magyar aslında tıpkı Orban gibi muhafazakâr bir siyasetçi ve onun Fidesz partisine yakın bir çevreden. Çocukluğunda odasında Orban'ın fotoğrafları olduğunu anlatıyor. Fidesz'te görev almasa da Orban hükümeti döneminde çeşitli devlet pozisyonlarında bulundu.

1981'de avukat bir ailenin çocuğu olarak doğan Magyar da hukuk eğitimi aldı. Bir süre Brüksel'de çalıştıktan sonra Macaristan'a dönerek devletin öğrenci kredisi kurumunun başına geçti; ayrıca bazı devlet şirketlerinin yönetim kurullarında yer aldı.

Eski eşi Judit Varga ile üç çocuğu bulunan Magyar kendisini dindar olarak tanımlıyor ve yemek yapmaktan, futbol oynamaktan hoşlandığını söylüyor.

Eski eşinin karıştığı skandalla tanındı

Daha önce kamuoyu tarafından pek tanınmayan Magyar, 2024'te eski eşinin karıştığı bir skandalla bilinir hâle geldi.

Magyar'ın eşi Varga, Orbanhükümetinde adalet bakanı olarak görev yapıyordu. 2023'te Macaristan Cumhurbaşkanı Katalin Novak, bir çocuk istismarcısının suçlarını karartmasına yardım eden işbirlikçiyi affetmişti. Ertesi yılın başında bu olay ortaya çıkınca Cumhurbaşkanı Novak ve dönemin Adale Bakanı Judit Varga istifa etmek zorunda kalmıştı.

O yıl eski partisine rakip olarak aktif siyasete atılan Magyar, adını ülkenin ikinci büyük nehrinden alan yeni partisi Tisza ile Avrupa Parlamentosu seçimlerine girdi. Yeni parti sürpriz bir sonuçla Haziran 2024'teki seçimlerde oyların yüzde 30'unu aldı, Fidesz'in ardından ikinci oldu ve diğer muhalefet partilerini geride bıraktı.

Orban'ın politikalarından ne kadar farklı?

Peki Tisza ve partinin lideri Magyar nasıl bir Macaristan hayal ediyor?

Orbanve milliyetçi partisi Fidesz, 16 yılda Macaristan'da medya özgürlüklerini, sivil toplum faaliyetlerini ve yargı bağımsızlığını zayıflattı. Orbanözellikle Ukrayna savaşı konusunda Avrupa Birliği (AB) ile neredeyse sürekli karşı karşıya geliyor, Moskova ve Rus lider Vladimir Putin ile iyi ilişkilerini sürdürüyor. Macaristan lideri Avrupa ve NATO'ya şüpheyle yaklaşan ABD Başkanı Donald Trump ile de yakın ilişkilere sahip.

Buna karşılık Magyar, Macaristan'ı yeniden Batı'ya döndürmeyi, Rusya'ya olan enerji bağımlılığına son vermeyi taahhüt ediyor. Magyar seçimin, otokrasi ve Avrupa demokrasisi arasında bir "referandum" olacağını söylüyor.

Ukrayna konusunda tutumu ne?

Orban'dan farklı olarak Ukrayna'nın bir gün AB'ye katılma hakkını ilkesel olarak reddetmiyor ancak Kiev'in hızla üye yapılmasını desteklemiyor. Öte yandan Orban gibi o da Ukrayna'ya silah gönderilmesini reddediyor, Kiev'e yönelik düşmanca söylemleri ise paylaşmıyor.

Her mitinginde Orban ve milliyetçi-popülist Fidesz partisinin Macaristan'ı AB'nin "en yoksul ve en yolsuz" ülkesi haline getirdiğini savunuyor. Brüksel'le ilişkileri düzelterek dondurulmuş AB fonlarının serbest bırakılmasını sağlayacağını, bunun da Macar ekonomisini canlandıracağını belirtiyor.

Kampanyası sırasında Magyar; aksayan sağlık sistemi, toplu taşıma sorunları ve yolsuzluk gibi seçmenlerin günlük yaşamını etkileyen konulara odaklandı.

Magyar'ın göçmenlere bakışı nasıl?

Orban'ın partisi Fidesz gibi Magyar'ın Tisza'sı da göçmen kabulüne karşı çıkıyor. Magyar, Orban döneminde düzensiz göçü engellemek için inşa edilen sınır çitini koruyacağını söylüyor dahası hükümetin misafir işçi programını sona erdirme sözü vererek göç konusunda Orban'dan bile sert bir döneme işaret ediyor. Magyar'ın mitinglerinde tıpkı Orban'ınkinde olduğu gibi çok sayıda ulusal bayrak göze çarpıyor.

Magyar'ın LGBTİ+ hakları konusundaki tutumu ise belirsiz, ancak yasa önünde eşitliği desteklediğini vurguluyor. Orban döneminde LGBTİ+ bireyleri hedef alan çok sayıda adım atılmıştı.

Reuters,AFP,AP / MUK,JD