Devletler topluluğu, bundan 8 yıl önce savaştan yeni çıkan eski Yugoslavya ülkelerine yardımcı olmak için kapsamlı bir program başlatmıştı. 1999 yazında kurulan Balkan İstikrar Paktı bütün bölgeyi siyasi ve ekonomik reformlarla ve sınıraşırı büyük altyapı projeleriyle barışçı işbirliğine özendirmeyi amaçlıyordu. Onlarca ülke, Dünya Bankası ve Avrupa Birliği gibi uluslararası kuruluşlar da İstikrar Paktı’nı finanse ediyordu.

Bürokratik birtakım gecikmelere rağmen İstikrar Paktı, Balkanlar’da büyük projeler başardı, ama aynı zamanda yerine getirilmesi mümkün olmayan büyük beklentilere de yol açtı. İstikrar Paktı’nın yerine bölge ülkeleriyle sınırlı yeni bir işbirliği modelinin konması gerektiğini belirten Balkan İstikrar Paktı Koordinatörü Erhard Busek, Zagreb zirvesinin bu amaçla düzenlenddiğini söyledi.

Busek, “Özetlemek gerekirse, şimdiye kadar neyin bölgenin yararına olduğuna biz karar verdik ve hükümetleri ikna edebilmek için mali kaynak yarattık. Şimdi ise bölge ülkelerinin ihtiyaçlarını bizzat belirleyip işbirliğinin nasıl devam edeceğine bizzat karar verebilmeleri, bizim de onlara yardımcı olmamız gerekir” diye konuştu.

Bölge ülkeleri arasındaki işbirliği

Bölgesel İşbirliği Konseyi’nin temellerini atacak olan Zagreb zirvesine eski Yugoslavya ülkeleriyle Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya, Moldova, Yunanistan ve Türkiye de katılıyorlar.

Bölge ülkeleri arasındaki işbirliğinin geldiği düzeyden son derece memnun olan Busek, “Eskiden mültecilerin topraklarına dönmesi, hudut kapıları, nakliyat ve asayiş gibi konullarla ilgilenirdik. Günümüzde ise, serbest ticaret bölgelerinden, ortak enerji projelerinden, organize suçlarla mücaddeleden Karadeniz ve Orta Asya ülkeleriyle işbirliğinden söz ediliyor. Bu kadar kısa zamanda böylesine değişiklik olması gerçekten sevindirici” değerlendirmesinde bulundu.

İstikrar Paktı Koordinatörü Busek, bölgesel işbirliğinin AB üyeliğinin yerini tutamayacağını, Balkan ülkelerine üyelik perspektifi sunulmasının onlara şevk vereceğini de sözlerine ekledi. Busek, “Bunun alternatifi yok. Haritaya bakmak, bu ülkeleri AB’ye yaklaştırmak zorunda olduğumuzu anlamaya yeter. Önemli olan bölge ülkelerinin üyelik olgunluğuna ne zaman eriştiklerine doğru karar verebilmek. Geçmişte yapılan hatalar bize ders olmalı” dedi.